fiscaliteit in buitenland

De praktische kant van een leven in het buitenland

afbeelding van Josine Buggenhout
Josine Buggenhout

Vele mensen emigreren om een partner te volgen of om een droom van werken, studeren of wonen in het buitenland na lang twijfelen echt te realiseren. Deze romantische redenen om te vertrekken, nemen niet weg dat meer informatie over de praktische kant van wonen en leven in het buitenland, in het bijzonder over de fiscaliteit in het land naar keuze, essentieel is. Fiscale emigratie is almaar vaker de hoofdreden om het geluk elders te zoeken, vooral bij gepensioneerden. Iven De Hoon heeft met Ik ben Weg een boek geschreven over het internationale belastinglandschap, waarin hij de lezer tracht duidelijk te maken dat emigreren een must is als hij of zij wil genieten van acceptabele belastingtarieven zonder bijkomende kostelijke en tijdsintensieve discussies. Emigratie, niet met één maar met beide benen vooruit, slaagt zowel voor bedrijven als voor particulieren mits tips van de specialist.

We ontmoeten Iven De Hoon in zijn kantoor in Antwerpen. Na meer dan vijfentwintig jaar ervaring in internationale fiscale planning en juridische dienstverlening, is hij perfect geplaatst om onze vragen over fiscale emigratie te beantwoorden. We steken van wal met een vraag die onze gepensioneerde VIW-leden sterk bezighoudt.

Zijn er bepaalde bestemmingen waar gepensioneerden minder belastingen betalen dan in België?

Dat hangt af van welk type pensioen de gepensioneerde krijgt. Als het gaat om een pensioen van een zelfstandige of een werknemer dan zijn er landen waar men niet belast wordt op dat pensioen, zoals Bulgarije en andere Oost-Europese landen. In Portugal geldt er dan weer een speciale regeling voor bediendepensioenen. Er zijn ook landen waar er door vrijstellingen weinig wordt belast op pensioenen, zoals Nederland. Gaat het echter om een ambtenarenpensioen, dat door de overheid wordt uitbetaald, dan wordt die persoon altijd in België belast. In dat geval haalt een emigratie om belastingredenen weinig uit. Men kan dan nog steeds emigreren om andere fiscale redenen, zoals erfrechtbelasting en successierechten. Vastgoed dat in Vlaanderen staat, wordt hier belast, maar als de gepensioneerde geld of aandelen heeft en emigreert naar een land waar geen successierechten gelden, dan worden de erfgenamen daar niet op belast.

Blijft het in landen zonder erfrechtbelasting van belang om een testament op te maken?

Een testament is noodzakelijk. Er zijn bijvoorbeeld landen met een ander rechtstelsel, zoals Dubai, waar de erfenis zonder testament onder de Sharia-wetgeving valt. In dat geval erft de echtgenote heel weinig. Je laat een testament best opmaken door professionelen, die iets afweten van het huwelijksvermogensrecht en erfrecht. Verder zijn er landen waar de ‘civil law’ of de ‘common law’ geldt. In ‘common law’-landen bepaalt het testament veel. In ‘civil law’-landen is er een voorbehouden erfdeel voor de kinderen. Wanneer je in het buitenland woont, moet je het testament hertalen naar het rechtstelsel in dat land.

Welke zaken zijn nog belangrijk bij een keuze voor een emigratieland?

Je moet het recht hebben om in het land te wonen. Dat verliezen emigranten vaak uit het oog, omdat het onterecht vanzelfsprekend lijkt. Als een gepensioneerde bijvoorbeeld in Florida wil wonen, dan kan dat niet. Zelfs niet als hij daar een eigendom heeft en er viermaal per jaar een lange tijd doorbrengt. Belgen mogen wel in EU-landen wonen. Andere niet-Europese landen, zoals Curaçao, hanteren een penshonado-regeling, een speciaal systeem voor gepensioneerde immigranten. Costa Rica, Belize, Panama en Brazilië ontvangen gepensioneerden als ze er niet werken en een kleine investering maken of een beperkt inkomen kunnen aantonen. En naar de Emiraten en Dubai kan je ook gemakkelijk emigreren mits je er een bepaald type bedrijf opzet, waardoor je een verblijfskaart krijgt. 

Is het voor Belgen interessant om als niet-inwoner bancair actief te blijven in België?

Er zijn twee criteria binnen het belastingrecht waarop een persoon belast wordt. Het eerste is de ‘fiscale woonplaats’, het centrum van je belangen waar je sociale leven zich afspeelt. Het tweede criterium is de ‘zetel van fortuin’, de plaats waar het vermogen wordt beheerd en waar de beroepsbezigheden zich bevinden. Even een extreem voorbeeld: de fiscus kan besluiten dat een emigrant die zijn aandelenportefeuille achterlaat bij een Belgische privébank toch in België is gevestigd met zijn zetel van fortuin, waardoor hij op die aandelen belast kan worden. We raden de mensen die vertrekken dus aan om hier enkel een rekening te houden voor praktische redenen, zodat er bij bankzaken, zoals overschrijvingen, geen extra kosten gerekend worden. Verder heeft bancair actief blijven in België weinig nut.

Wat kan u mensen aanraden die hier een eigendom behouden?

Zij moeten spontaan als niet-verblijfhouder een aangifte aanvragen. Op de aangifte geven ze vastgoed en inkomsten in. België belast niet zwaar op vastgoed, dus de belastingbedragen vallen meestal mee. Ze belasten op huurinkomsten of kadastraal inkomen. In de praktijk vergeten veel mensen deze aangifte spontaan aan te vragen, waardoor je na een controle verplicht kan worden belastingen in te halen.

Wat kunnen mensen doen als ze dit vergeten?

Als je het wilt rectificeren, vraag je vanaf dat moment een aangifte aan of anders kan je spontaan contact opnemen met de fiscus en vraag je hen om het recht te zetten.

Heeft u zelf ervaring met mensen die de vraag stellen naar mogelijke fiscale valkuilen bij emigratie?

Ik ken veel verhalen van mensen die zich gemakshalve of uit angst om los te komen van de Belgische sociale zekerheid of voor hun pensioen niet uitschrijven bij hun gemeente. Dat is soms problematisch. Als ik één tip kan geven, dan is het: schrijf je uit.  

Is die zorg om het verlies van sociale zekerheid volledig ongegrond?

Zeker bij de meeste expats. Zij worden uitgestuurd door hun werkgever met een internationale gezondheidsverzekering. Als die mensen terugkeren naar België, kunnen ze met die verzekering ook hier terecht. Wanneer mensen uit eigen initiatief emigreren buiten Europa, moeten ze zich privé verzekeren want met een Belgische verzekering kan je enkel iets aanvangen binnen de EU. Een ander aspect is dat iemand voor de fiscus het land pas verlaten heeft na vierentwintig maanden in het buitenland.

Dat fiscaal inwonerschap is in België vrij onduidelijk.

In Nederland is het afhankelijk van het aantal dagen in het buitenland, namelijk honderddrieëntachtig. In België is het aantal dagen één van de criteria. Als een man driehonderdvijftig dagen per jaar op een olieplatform in het Midden-Oosten werkt, maar zijn vrouw en kinderen wonen hier dan blijft hij belastingplichtig in België, aangezien zijn fiscale woonplaats hier is gevestigd. Bij digital nomads is dat bijvoorbeeld anders. Dat zijn locatie-onafhankelijke IT-professionals die gebruikmaken van technologie om te werken waar en wanneer ze dat willen. Zij betalen op een perfect legale manier geen belastingen in België als ze overal minder dan drie maanden verblijven. Ze nemen hun laptop, hun werk, mee op verplaatsing, worden nergens belast en doen niets illegaals.

Wat doen die digital nomads dan met hun domicilie?

Ze hebben er geen nodig. Enkel wanneer ze hun paspoort vernieuwen, moeten ze door de aangepaste regelgeving aantonen op de ambassade en het consulaat dat ze ingeschreven zijn in het land van aanvraag. Maar zolang het paspoort geldig is, is niemand verplicht om zich ergens in te schrijven. Geef een referentieadres op in België en je kan voor drie maanden overal wonen zonder belastingen te betalen.

Geeft u onze leden gelijk die emigreren als reactie op de hoge belastinglast?

In België geniet je van veel voordelen, maar je krijgt er onvoldoende voor terug. In Scandinavië is er een betere sociale zekerheid en fantastisch onderwijs voor datzelfde belastingbedrag. Er zijn natuurlijk ook landen waar je minder terugkrijgt voor dat geld, zoals in Italië met erbarmelijk onderwijs. De belastingdruk ontmoedigt mensen, zeker ondernemers. 

U vernoemt geregeld de term ‘fiscale optimalisatie’. Waar ligt voor u de grens met belastingontwijking en -ontduiking?

Belastingontduiking is het niet betalen van belastingen door het schenden van wettelijke regels. Bij belastingontwijking maak je gebruik van de wettelijke Belgische of internationale achterpoortjes om je persoonlijke situatie te optimaliseren, wat legaal is. De Vlamingen in de wereld kunnen perfect legaal in een ander land wonen zonder belastingen te betalen in België als ze het geluk hebben om in een land te mogen wonen waar ze minder worden belast dan hier.

Wat is uw advies bij de commotie die er recent geweest is over het al dan niet aangeven van een tweede woning in het buitenland?

Het is verplicht om een tweede woning aan te geven. De fiscale implicatie van zo’n aangifte is meestal beperkt, want België heeft met heel wat landen een dubbelbelastingverdrag afgesloten. Binnen dat verdrag werd besloten dat je altijd lokaal wordt belast en dat je een tweede woning in het buitenland enkel moet aangeven in België. Dan wordt de huurwaarde van die panden opgeteld bij je andere belastbare inkomen wat je belastingvoet kan verhogen. Maar aangezien je in België gemakkelijk in de hoogste belastingschijf terechtkomt, maakt dat meestal geen verschil. Verder zadel je toekomstige erfgenamen op met een hoop fiscale problemen wanneer ze een niet-aangegeven pand erven. Ze kunnen dat nooit verkopen zonder dat de fiscus er vragen over stelt. 

Kunnen onze lezers voor specifiek advies bij uw kantoor terecht? 

Jazeker. Het is interessant om advies in te winnen bij een bureau dat weet wat fiscaal interessant is voor de continentale Europeaan. Ik maak een checklist met mijn cliënten waarop we aanduiden welke landen voor hen in aanmerking komen. Voor die gekozen landen bekijken we dan samen wat er moet gebeuren voor een succesvolle emigratie. 

Iven De Hoon

Info: Meer informatie vindt u op http://www.dehoon.be/. Ik ben weg is te bestellen op http://www.bespaarbelastingen.be/winkel/