Shanghai

Made in China

afbeelding van Administrator
Administrator

Wanneer Sven Agten in 2002 een rondreis door China maakt met zijn ouders, raakt hij bevangen door de energie en de drive die in het land hangt. Eenmaal je de taal onder de knie hebt, kan je er vrij werken en word je er beloond voor dat werk. Hij keert betoverd terug naar België om zijn studie Moderne Geschiedenis af te maken, maar niet zonder zichzelf iets te beloven: he’ll be back. En teruggaan deed hij. Twaalf jaar later, ontpopte Sven zich als Chinakenner tot een waardevolle culturele ‘tolk’ en manager voor bedrijven die zich willen vestigen binnen de nieuwe supermacht. Als kers op de taart publiceerde Lannoo begin 2017 het boek Hoe maak ik het in China? van zijn hand.

Een jaar na zijn rondreis met eurekamoment brengt een google search de vierentwintigjarige Sven op het spoor van een vacature aan de universiteit in Yichun, een van de meest noordelijk gelegen steden van China. Door de razende snelheid van de ontwikkeling en internationalisering kampt het land met een groot tekort aan leerkrachten Engels. Na een telefonisch gesprek met de decaan van de Yichun universiteit, wordt zijn Engels afdoende geacht om de vacature in te vullen en drie weken later vliegt Sven, zonder ervaring of lerarenopleiding, zijn Chinees avontuur tegemoet.

“Vliegtickets kostten in die tijd zo’n duizend euro en dat was het enige wat ik te verliezen had. Werd ik opgelicht en kwam niemand me ophalen aan de luchthaven, dan kon ik in Beijing blijven en daar werk zoeken of terugkeren. Maar wachtte iemand me wel op, dan kon ik verder met mijn plan. Op het vliegtuig stappen, was dus een beredeneerde kans”, aldus Sven. Hij bleek een van de drie buitenlanders in Yichun maar werd er meteen in het hart gesloten. Het was niet de rudimentaire stad waarover Lonely Planet het had, maar een moderne plek die de Chinese vernieuwingszin duidelijk aanhing. Alleen de ijskoude winters doen de Belg rillen in gemiddelde temperaturen van -30 graden Celsius.

Roeien met de riemen

Vanaf dag één leert Sven Chinees, omdat het de deur naar succes meteen op een kier zet. “Ik liep rond met een notitieboekje en vroeg de naam van dingen. De antwoorden noteerde ik fonetisch en zo leerde ik vloeiend Chinees spreken.” Het bewijs dat hij niet overdrijft over dat vloeiende, komt er wanneer ons gesprek even onderbroken wordt door een telefoontje en hij in een mum van enkele ratelende tongvallen transformeert in een echte Chinees. Weliswaar nog steeds blond.

“Ik besefte al snel dat ik me aan de Chinese realiteit moest aanpassen om te slagen. Dan is werkelijk alles mogelijk. Mensen zien natuurlijk een westerling als ik aankom, maar begin ik te spreken en te handelen dan vergeten ze dat ik Belg ben.” Toch blijft zijn verschijning Chinezen als ware paparazzi in groten getale inspireren tot foto’s nemen. “Hier leerde ik wat het betekent om beroemd te zijn, en dat ik nooit aan een leven als idool zou wennen”, lacht Sven.

Het grootste geheim op aarde

China is een land van uitersten. Zo is Shanghai een stad die erg voor ligt op België en vind je op het platteland steden die erg achter lopen. Enkel iemand die zich flexibel tussen die extremen begeeft, kan de Chinese Droom waarmaken. Door zijn tijd in Yichun, het ‘echte’ China, ontwikkelt Sven een dieper begrijpen van het land én van zichzelf. “China is een pletwals die van evolutie over industrialisatie en innovatie gaat. De voorbije drie jaar automatiseerde de digitalisering het leven zo, dat je niet meer kan overleven zonder smartphone. Zelfs de rode enveloppes met geld die men traditioneel uitdeelt op Chinees Nieuwjaar zijn gedigitaliseerd via een app. Op sociaal vlak is de snel groeiende middenklasse een opvallend resultaat van China’s vooruitgang. De lonen liggen hoger en men gaat niet langer af op kost maar op kwaliteit.”

Op politiek vlak pleit Sven voor nuancering van het gemene vooroordeel. De eenpartijstaat is een feit, maar Chinezen beseffen dat het ook een voordeel is voor een land van die grootte. Beslissingen vallen sneller, lijnen worden doorgezet. Ze zijn bereid sommige vrijheden op te geven voor het welzijn en de groei van hun land. “Jaarlijks reizen 120 miljoen Chinezen naar het buitenland. Dictatuur is dus een fout woord. Door de geografische ligging van China, in afzondering van invloeden van buitenaf, vormde het land en haar bevolking duizenden jaren een eigen cultuur en wenden ze aan hun politieke structuur. Hoewel ze het beste van de buitenwereld meenemen van op hun reizen, passen ze dat steeds aan hun eigen vereisten aan. De zegswijze You don’t change China, China changes you blijft waar.” 

Het Westen staat volgens Sven argwanend tegenover de Chinese opmars omdat het het radicaal andere China niet begrijpt. De berichtgeving vanuit de westerse wereld maakt volgens hem snel de uitzondering tot regel. “Tijdens de kerstperiode verbood een decaan een studente om op de campus kerst te vieren. Dat was een alleenstaand feit. Op zondag zit er meer volk in de Chinese kerken dan in Europa. De week erna las ik er een artikel over in De Standaard, terwijl het koor in de kerk tegenover mijn huis uit volle borst aan het zingen was. Wie censureert dan wie?” getuigt Sven. Het lijkt alsof het Westen dat ‘on(be)grijpbare’ China niet wil vatten. Maar dat is buiten Sven Agten gerekend. De Belg schreef een boek dat China’s moderne trends op sociaal, economisch en cultureel vlak weergeeft, “omdat ik in Chinaboeken nooit de essentie las. Ik miste steeds een persoonlijke toets en het gaat ook steeds over ‘westerse’ steden zoals Shanghai en Beijing. Ik geef het effectieve China weer zoals ik het al twaalf jaar ken.” En dat is ook zijn sterkte. Aangekomen in zijn beloofde land, heeft Sven zich meteen ondergedompeld, in de taal, de cultuur, de economische geplogenheden. 

Het beste van twee werelden

Door zijn aanpassingsvermogen maakte Sven een mentaliteitsverandering door. De snel veranderende omgeving en de maatschappij in beweging kan hij niet meer missen. “Stilstaan is achteruitgaan voor Chinezen. Ze zijn go-getters, ook omdat de concurrentie tussen meer dan een miljard inwoners torenhoog is. Belgen houden vast aan wat ze hebben. Stilstaan is dan niet achteruitgaan en dat is het belangrijkste. Ik ben op dat vlak meer Chinees dan Belg.”

Sven merkt op dat een stijgend aantal Chinezen, uit de groeiende middenklasse, de grenzen achter zich laat en dit doet om dagdagelijkse sociale redenen en primaire behoeften die onvervuld blijven. “Er zijn drie zaken die bedeelde mensen doen vertrekken: de luchtvervuiling, de voedselschandalen met de onbetrouwbare herkomst van voeding en het onderwijs met veel druk, wedijver en een harde ingesteldheid. Mijn Chinese vrouw en ik stellen ons bijna driemaandelijks de vraag waarom we blijven met onze twee kinderen, daarom trokken we uit Beijing weg en leven we nu in Shanghai. Dat is belangrijke informatie voor expats. Ze worden voor meer loon uitgestuurd naar de noordelijke steden maar daar zit een reden, de slechtere levenskwaliteit, achter”, waarschuwt de ervaringsexpert, die zijn ondervindingen sinds 2016 deelt op zijn blog EyesInChina.

Het kan dat een volgend avontuur het gezin buiten China brengt, naar een continent als Amerika dat het bruisende leven in Shanghai kan evenaren. “Maar het enige wat ik met zekerheid over mijn toekomst kan zeggen, is dat ze altijd gelieerd blijft aan China.”

Info: Svens blog vind je op http://www.eyesinchina.eu/index.php. Blader verder naar Piazza voor de recensie van Hoe maak ik het in China?

Belg in Shanghai? Neem dan contact op met https://www.vlis.be/nl/