Els en haar gezin

"Mensen maken het leuk in India"

afbeelding van Jan Van Doren
Jan Van Doren

“Ja, India heeft zijn schaduwzijden, met armoede en vervuiling. Maar de mensen maken dat je het hier leuk vindt.” Els Reynaers-Kini, advocate in wereldstad Mumbai, blijft na vijftien jaar India enthousiast. De experte in milieurecht heeft er haar handen vol met de advocatenpraktijk, naast de zorg voor twee kinderen, en haar activiteiten als vertegenwoordiger van VIW.

Ik ontmoet Els in de lobby van een vijfsterrenhotel in Mumbai, waar we beiden te gast zijn voor een cocktailevent ter gelegenheid van de lancering van de directe verbinding Brussel-Mumbai van Brussels Airlines. Els is opgewekt. Van nature, ontdek ik gaandeweg, maar de sfeer van de avond zit ook mee. We worden vergast op een heerlijk buffet op een terras 20 hoog met uitzicht op de miljoenenstad by night. Verschillende Vlaamse expats vinden elkaar die avond, samen met de consul-generaal, de ambassadeur, de vertegenwoordigers van FIT en Awex. “We onderhouden goede contacten”, merkt Els op. Het lijkt me een understatement, de sfeer is eerder uitbundig, naar Vlaamse normen toch.

Partner leidt naar India

Even terug in de tijd. Els verhuist in september 2001 naar India. Ze volgt haar man, een Indiër uit Mumbai. Die leerde ze een paar jaar eerder kennen in de VS toen ze er samen studeerden, voor een titel Master of Laws (LLM). Na een passage bij het topadvocatenbureau Loef-Claeys-Verbeke in Brussel (intussen overgenomen door Allen & Overy)  konden Els en partner de lokroep niet weerstaan van de (schoon)vader die hen nodig had voor de verdere expansie van zijn advocatenkantoor in Mumbai. Het koppel werd meteen uitgestuurd naar New Delhi om daar een kantoor te openen. Na acht jaar was het tijd om het kantoor in Mumbai te versterken. Intussen heeft het familiebedrijf 150 advocaten in dienst in een tiental kantoren verspreid over heel India.

Els heeft zich snel aangepast aan het Indiase rechtssysteem. “Ik behaalde een master Indisch recht, in het Engels. Bij de meeste rechtbanken in India is de voertaal Engels, behalve bij de lagere rechtbanken.” Als specialiste milieurecht helpt Els bedrijven bij het naleven van de milieuwetgeving en het verwerven van milieuvergunningen. Ze behandelt dossiers rond water, lucht, gevaarlijk afval, tot kernafval, waarbij ook tal van internationale akkoorden een rol spelen. Ze is ook secretaris van de Nuclear Law Association van India. Els staat in de Who’s Who van milieuadvocaten als een leidende autoriteit binnen haar vakgebied.

Work-life-balance

Haar drukke beroepsleven vormt geen hinderpaal voor een gelukkig gezinsleven. “Ik slaag in een goede work-life-balance”, zegt de moeder van een jongen van tien en een meisje van zes met overtuiging. Het is in een overbevolkt Mumbai natuurlijk worstelen met verkeersellende, toch nog van een andere orde dan die in Brussel. “We hebben daarom met het kantoor afspraken gemaakt dat er regelmatig thuiswerk mogelijk is.”

Els woont in centraal-Mumbai, in de wijk Bandra. “Het is een gezellige buurt, waar je rustig kan rond wandelen.” Dat is niet overal in Mumbai zo, kon ik na een verblijf van enkele dagen daar vaststellen. Op stap met de FIT-vertegenwoordiger Jurgen Maerschand liet die mij even zijn app zien die de luchtvervuiling meet. Die stond, zoals vaak, in het rood met een smog-score die vijf keer hoger ligt dan de limiet voor smogalarm in Brussel. Er is ook geen strandtoerisme in Mumbai: de zee is te vervuild. Een bezoek aan één van de sloppenwijken leerde me dat armoede relatief is en de bewoners op hun manier hun streng trekken, met recyclage van afval, maar toch blijft het door een westerse bril gezien, choqueren.

“Ja, India heeft zijn schaduwzijden, met armoede en vervuiling. Het bestuur van de stad kan veel beter. Er is toch een gebrek aan accountability bij de lokale besturen”, geeft Els aan. “Maar de mensen maken dat je het hier leuk vindt. Het is heel makkelijk om hier contacten te leggen. De mensen zijn heel gastvrij. Je maakt gemakkelijk vrienden.” De ruime verspreiding van het Engels maakt het ook gemakkelijker om contact te leggen.

Onderwijs Nederlands

Als VIW-vertegenwoordiger organiseert Els allerlei activiteiten: etentjes bij haar thuis, samen naar een concert gaan van laureaten van de Koningin Elisabeth-wedstrijd of naar een bluesfestival, filmavonden… “Tijdens onze jongste filmavond afgelopen winter, zagen we de Vlaamse film Achter de Wolken.” Het is fijn te horen dat deze film met de Vlaamse topacteurs Chris Lomme en Jo Demeyere in de smaak viel. Het VIW-secretariaat bezorgde elke vertegenwoordiger als eindejaarattentie een DVD van de film.

De groep Vlamingen of Belgen in Mumbai is beperkt. Het zouden er naar schatting amper een 35 zijn. Vele contacten zijn ook eerder tijdelijk, omdat het gaat om expats met een tijdelijk verblijf, maar ook omdat velen na enige tijd een eigen netwerk hebben opgebouwd, legt Els uit. “Ik ben toch blij om hier jongeren samen te brengen, ook al zijn ze slechts hier voor tijdelijke projecten.”

Els vind het belangrijk dat haar kinderen Nederlands kennen. Ze volgden verschillende jaren lessen Nederlands na school bij het Nederlands-Belgisch Comité in Mumbai. Deze school waar Vlaamse en Nederlandse kinderen lessen Nederlands konden volgen, genoot de steun van de stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland (NOB). Intussen is het schooltje vorig jaar evenwel dicht gegaan. “De steun van het NOB viel weg, maar de instroom was ook gevoelig teruggevallen”, vertelt Els.

Sindsdien is ze met de kinderen aan de slag gegaan met online afstandsonderwijs aangeboden door D-Teach. De kinderen zijn enthousiast over deze formule. Via een soort van videoconferentie volgen ze les in een virtuele klas. “Het is bijzonder prettig en stimulerend. De leerkrachten zijn echt goed.” Verder worden er bijeenkomsten georganiseerd van Vlaamse en Nederlandse kinderen, via een WhatsApp-groep. Ze geven onder elkaar boekjes door. Bij Els thuis is Engels de voertaal. “Maar onze kinderen vinden Nederlands leuk, en niet zo moeilijk.”

Ik gooi Els de vraag voor de voeten of ze overweegt ooit terug te keren naar België?  “De vraag is of mijn man als advocaat in België kan werken? Dat is verre van evident. Het is af te wachten wat de kinderen gaan doen. Zij zijn graag in België. Ze vinden het er leuk omdat ze van alles buiten kunnen doen, zoals fietsen, wat in Mumbai niet kan. Dat er daar zoveel huizen met een mooie tuin zijn, bevalt hen wel.”