Met kinderen op expatavontuur

afbeelding van Josine Buggenhout
Josine Buggenhout

Als expatmama van vier is Marianne Simons ervaringsdeskundige wanneer het aankomt op een plaatsje veroveren en een veilige thuishaven creëren in een onbekende omgeving. Na expatriaties in Maleisië en nu in Engeland, kent ze de valkuilen van het integratieproces dat een gezin doormaakt door en door. Integreren doe je met kinderen vanzelfsprekend niet alleen. Het zijn in de eerste plaats zij die hun weg moeten vinden op de nieuwe bestemming. Veel meer dan hen gidsen en supporteren langs de zijlijn, kan je dan als ouder niet doen. Behalve misschien met de auto rondrijden van school, naar vriendjes of sportclubs en weer terug…

Om een inkijk te bieden in dit veelzijdige integratieproces en als steun voor andere families met expatplannen, bracht Marianne verslag uit van haar eigen en haar bekende expatperikelen in de vorm van het kinderboek Met Apen in de Tuin – Als je naar de jungle verhuist. Van de worsteling met afscheid nemen van het bekende tot het omarmen van het onbekende, het boek brengt een verhaal dat expatkinderen en hun omgeving voorbereidt op een buitenlands avontuur.

Zes jaar geleden loodste het lot en een gouden kans Mariannes gezin naar Kuala Lumpur in Maleisië, waar ze drie jaar zouden verblijven. Mariannes twee jongste kinderen waren nog erg klein, waardoor hun vroegste herinneringen zich in Maleisië afspelen. Haar twee oudste kinderen beleefden de oversteek wel bewust. Ze moesten in het vreemde land Engels leren spreken en schrijven en daarbij ook meteen een grote stap vooruit zetten, omdat ze in de internationale school meteen in het basisonderwijs instroomden. Als moeder kon Marianne enkel toekijken hoe de Aziatische onderwijscultuur en de meer veeleisende manier van werken de kinderen meteen een hoop huiswerk opleverde. “Maar eigenlijk had ik daar meer moeite mee dan zij”, beseft Marianne. 

Kinderen eerst

Marianne en haar man zetten de zorg voor hun kinderen op de eerste plaats. Voelen ze zich goed op hun nieuwe school en in hun nieuwe klas? Kunnen ze zich op de bestemming opnieuw uitleven met hun favoriete hobby’s en hoe zit de regeling van vrijetijdsclubs er praktisch in elkaar? “Nadat ik zeker ben dat mijn kinderen elke dag goed terechtkomen, probeer ik op iedere nieuwe plaats zo snel mogelijk de praktische zaken te regelen. Waar vind ik een goede dokter en tandarts? Waar doe ik best mijn boodschappen?” Het duurt altijd even voordat iedereen opnieuw z’n eigen plekken gevonden heeft. In het begin moet alles van voren af aan uitgezocht worden en dat is lastig. “Mijn dochter liep na de verhuis van Maleisië naar Engeland een tropische bacterie op in haar voet. We waren hier amper twee dagen, verbleven nog in een tijdelijk onderkomen zonder auto, toen er een enorme blaar op haar voetje verscheen. Dan moet je tijd spenderen aan uitzoeken waar je terecht kan en hoe je er moet geraken op een moment dat je erg bezorgd bent en wil dat alles vanzelf gaat.”

Londen lonkt

Nu woont het gezin reeds tweeënhalf jaar nabij Londen. Doordat Mariannes kinderen de Engelse taal al beheersten en de hoeveelheid huiswerk sterk daalde, verliep de overstap van de internationale school in Kuala Lumpur naar deze in het Britse Woking vlekkeloos.

Het moeilijkste aspect van het expatbestaan vindt het gezin het voortdurend afscheid nemen. De ene keer vertrekken ze zelf naar een nieuwe bestemming, de andere keer zijn het vrienden die verhuizen. De constante dreiging van een mogelijk afscheid sluimert binnen de expatgemeenschap steeds op de achtergrond en ook Marianne ervoer dit gevoel. Vooral in Maleisië was het tastbaar. “In Kuala Lumpur vertoefden we vooral in het internationale expatcircuit waar mensen vaak verhuizen. In Londen zijn we door de school van de kinderen nog steeds gebonden aan een internationale omgeving, maar hier zijn ze ook lid van een plaatselijke voetbalclub en maken we Britse vrienden die niet zo gauw zullen vertrekken”, vertelt Marianne. 

De kinderen zelf zijn een leven in beweging gewoon en voelen zich niet gebonden aan een bestemming. Hun thuisland zien ze vooral als de plek waar de oma’s en opa’s wonen. Met de sociale media die onze tijd kenmerken, houden ze contact over de grenzen heen. Het gezin weet niet wat er komen zal, maar voelt zich daardoor net vrij. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Apen in de tuin

​Sinds de vier kinderen schoollopen, heeft Marianne meer vrijheid om haar tijd zelf in te vullen. Zo behaalde ze een Master Psychologie en schreef het kinderboek Met Apen in de Tuin. Hoewel het verhaal niet autobiografisch is, liet de schrijfster zich wel inspireren door gebeurtenissen die ze zelf meemaakte of waarover anderen vertelden. Het schrijfproces verliep heel organisch. “Na de verhuis naar Engeland begon ik zomaar met schrijven. Gaandeweg kreeg het verhaal richting en structuur, ook door de input van mijn kinderen.”

“Wanneer je verhuist, maak je als gezin een heel proces door, zowel met elkaar als individueel. En dat proces wilde ik beschrijven”, licht Marianne toe. Dit in de hoop om anderen te helpen bij een soortgelijk avontuur, om inzicht te bieden in een leven als expatgezin en de mythische waas van avontuur die de term bedekt, te lichten en vooral ook om Nederlandstalige kinderen in het buitenland te stimuleren om Nederlandstalige boeken te lezen. Marianne merkte dalende interesse voor de moedertaal op bij haar eigen kinderen. “Het is een strijd om hen aan het lezen te houden. Hun Nederlands is doorspekt van Engelse woorden en hun woordenschat neemt af, ondanks het feit dat ze Nederlandse les volgen. Het boek leunt aan bij de belevingswereld van expatkinderen en ik hoop dan ook dat zij het, als doelpubliek, met plezier zullen lezen. Blijkbaar spreekt het ook kinderen aan met een vriendje of vriendinnetje dat naar het buitenland verhuist. Alsof ze al lezend toch deel uitmaken van hun vriendjes nieuwe leven in dat verre land. Dat is aangenaam om weten.” De schrijfster brengt haar kinderen op verschillende manieren in aanraking met het Nederlands. “Mijn kinderen bekijken online het jeugdjournaal, zodat ze woorden waar ze dagelijks enkel in het Engels aan blootgesteld worden in het Nederlands horen. We hebben verder een abonnement op enkele jeugdtijdschriften en tienerbladen. Zo lezen ze Nederlands binnen hun eigen interessesfeer. Tenslotte praten we thuis Nederlands met de kinderen en sta ik erop dat ze dat ook met elkaar doen”, vertelt Marianne.

Tips & Tricks

Het gezin ondervond dat het belangrijk is de tijd te nemen om te wennen aan elke nieuwe omgeving en aan de gebruiken die er heersen. “Bij ons is gebleken dat we op een nieuwe plek snel contacten leggen met andere expats en dat er ook sneller hechte vriendschappen ontstaan. De tijd die je investeert om tijdens de eerste maanden nieuwe contacten te leggen, creëert een goede basis voor de rest van het verblijf. Aan de andere kant duurt het wel best lang voordat je jezelf echt thuis voelt in een nieuw land”, getuigt de ervaren expatmama. 

Enkele laatste woorden van wijsheid? “Wij proberen altijd om de dingen die we thuis leuk vonden, ook in het nieuwe land te doen. Mijn kinderen sporten graag en ik heb hen zowel in Maleisië als in Engeland meteen voor een teamsport aangemeld. Dat is een gemakkelijke manier om vriendjes te maken en om continuïteit te behouden in de stroom van veranderingen.”