Hanna Tu

Thuis is waar je heen wil... op buitenlandse stage

afbeelding van Josine Buggenhout
Josine Buggenhout

Als dochter van een Belgische moeder en Chinese vader bepalen twee werelden en culturen samen het wereldbeeld van Hanna Tu (23), masterstudente geneeskunde aan de KU Leuven. Hanna woonde en studeerde zowel in Shanghai als in Antwerpen en Leuven. Ze is nu al zes jaar op weg om haar kinderdroom om psychiater te worden waar te maken. Wanneer ze de optie had om dit jaar op buitenlandse stage te gaan, koos Hanna voor een terugkeer naar het land van haar kindertijd.

Op vierjarige leeftijd verhuist Hanna met haar familie naar Shanghai voor het werk van haar vader. “Ik herinner me dat we die eerste periode bij mijn grootouders inwoonden. In hun heel kleine appartement. Nadien verhuisden we naar een groter appartement en kwam de container met onze spullen aan uit België. Met mijn prinsessenbed en poppenhuis, dat was mijn hele hebben en houden toen”, lacht Hanna. Twaalf jaar later maakt het gezin deze verhuisbeweging in de omgekeerde richting zodat Hanna en haar zus hun academische toekomst kunnen verzilveren in België. 

Een internationaal parcours

​Het studeren gidst de geneeskundestudente al heel haar leven rond de wereld. Ze volgt eerst thuisonderwijs in Shanghai maar om een getuigschrift basisonderwijs te behalen, keert Hanna terug naar België in het zesde leerjaar. Deze beslissing wordt gevolgd door de overstap naar een internationale Engelstalige school in Shanghai. “Onze internationale school was toen nieuw en kleinschalig. Dat was één grote familie. Je wordt daar als nieuwe leerling verwelkomd door iedereen. Ze stellen vragen over waar je al hebt gewoond, hoe lang je blijft, vanwaar je afkomstig bent”, vertelt Hanna. In de internationale school heerst een dynamische sfeer omdat de leerlingen en leerkrachten vaak maar enkele jaren blijven. De band tussen leerkrachten en leerlingen is informeel, omdat iedereen binnen dezelfde ‘expat community’ vertoeft. 

Ze krijgt er de kans om de Nederlandse taal te onderhouden. “Mijn mama heeft in Shanghai mee een Nederlandstalige school opgericht voor naschools onderwijs. Daarna heeft ze binnen de internationale school een geïntegreerd Nederlandstalig programma opgezet, waar de lessen Nederlands, geschiedenis en aardrijkskunde in het Nederlands gegeven werden aan Nederlandstalige leerlingen.” 

Schoollopen of schoolgaan

In 2009 brengt het studeren Hanna en haar zus terug naar hun geboorteland en ze stromen opnieuw in het Vlaamse onderwijs in. Hanna start in de derde graad en haar zus in het eerste middelbaar. “Die keuze hebben we samen gemaakt, zodat we in België zouden kunnen verder studeren”, vertelt Hanna.

De overstap van een internationale school in Shanghai naar een katholieke school in Antwerpen blijkt een clash tussen onderwijsculturen. Het warme familiegevoel maakt plaats voor een meer afstandelijke sfeer. “Toen ik in het vijfde middelbaar startte in België, voelde ik me niet welkom op school. Ik heb me een week eenzaam gevoeld voordat ik besefte dat ik echt in de vaste kliekjes moest indringen.” De ervaringsgerichte manier van leren maakt plaats voor kennisgericht studeren. “Op de internationale school leerden we speelser”, vertelt Hanna. Ze gingen vaker op schoolreis om ter plaatse en al doende te leren. In de nieuwe school leren ze alles schools aan. Het Vlaamse onderwijs wijkt af van het geïntegreerd onderwijs, omdat er veel buitenschoolse activiteiten voorhanden zijn. Daar waar Hanna vroeger sportte, muziek speelde en tekende binnen de school en voor de school, doet ze in Antwerpen de muziek-, dans- en tekenschool aan. 

Wereldwijde vriendschappen

Verschillende scholen in verschillende landen maken vrienden over heel de wereld. Vooral Facebook biedt een belangrijk antidotum tegen het volledig verwateren van vriendschappen op afstand. “Je ziet elkaar niet vaak maar weet wel waar iedereen zit. Je linkt een persoon aan een plaats. Als ik ergens heenga, stuur ik een bericht om te vragen of de persoon daar wilt afspreken. Zo ontmoet je mensen opnieuw.”

“Ik beschouw ‘thuis’ als een gevoel of een doel dat je hebt als je ergens bent.”

Ze merkt een groot verschil tussen vriendschappen in China of België. Chinezen zijn opener en heel rechtuit. In Shanghai word je aangestaard en bevraagd dat het een aard heeft. In België houdt iedereen afstand. “Vandaag zei mijn stagebegeleider tegen een andere arts dat ze dik was geworden en moest afvallen. Dat zouden Vlamingen nooit zeggen. Chinezen zijn heel eerlijk en voelen geen schroom.” Chinese vriendschappen voelen hechter aan. “Chinese vrienden zijn als familie. Ze hebben het diepste vertrouwen in elkaar. Vlaamse vrienden zijn spreekpartners of spreekbuizen, veel geslotener”, getuigt Hanna. 

Culturen verenigen

Als kinderen van twee werelden vormen Hanna en haar zus een mooi voorbeeld van hoe twee culturen toch verenigbaar zijn. Thuis spreken ze zowel Chinees als Nederlands. En onder elkaar spreken de zussen Engels, een relict van hun tijd op de internationale school. 

Als kind neemt Hanna deel aan activiteiten van VLIS (Vlamingen in Shanghai), waar ze mooie herinneringen aan overhoudt. “We hadden Sinterklaas- en Paasfeesten. En in september stond er steeds een barbecue op het programma om het nieuwe jaar in te huldigen. Ik vind het belangrijk om je eigen cultuur te behouden als je lang in het buitenland woont en dat je zaken die China niet kent, zoals Sinterklaas, toch kan beleven in een sociale context”, vertelt Hanna.

Overal anders

​Wordt ze in China en België als buitenlander beschouwd? “Chinezen herkennen me zeker niet als Chinese. In België merken ze na goed kijken dat ik niet typisch Vlaams lijk. In beide landen vindt men dat ik er Europees uitzie”, zegt Hanna. Ze voelt zich wel trots op haar geboorteland. “Je voelt je meer Belg in het buitenland dan in België. Daar ben je fier op je nationaliteit en dat schept een band tussen Belgische expats.”

En of ze zich meer thuis voelt in China of België? “Ze zijn allebei thuis. Shanghai is meer de thuis van mijn herinnering, omdat ik hier mijn kindertijd doorbracht. Shanghai staat niet stil, verandert te snel. In België gaan dingen te traag”, vertelt ze. De ervaren reizigster is door haar meervoud aan ‘thuizen’ niet honkvast. “Ik beschouw ‘thuis’ als een gevoel of een doel dat je hebt als je ergens bent.”

Opnieuw de wijde wereld in

De jonge geneeskundestudente kiest Shanghai als stageplaats omdat ze het beschouwt als haar laatste kans om nog eens in haar jeugdland te wonen. De keuze voor Duitsland als tweede stageland verloopt even onomwonden. “Ik wou naar een Duitstalig gebied, heel impulsief. Achteraf gezien was dat een goede keuze omdat ik psychiatrie wil doen. En Freud is toch de grondlegger van de psychoanalyse, dan sta je met een kennis van Duits al een stapje dichter bij de bron.” Als voorbereiding op haar stage in Bochum volgt Hanna een jaar Duits aan het CLT (Centrum voor Levende Talen) op de KU Leuven, een cursus speciaal voor geneeskundestudenten. Daarna volgt ze Medisch Duits en nu voelt Hanna zich klaar voor een onderdompeling in de Duitse cultuur, taal en medische wereld vanaf januari. 

De zoektocht naar stageplaatsen verliep niet zonder horten of stoten. “Mijn jaar zit met de dubbele cohorte. Door de verkorting van de opleiding geneeskunde van zeven naar zes jaar zullen er dit jaar in januari dubbel zoveel stagiairs zijn voor min of meer hetzelfde aantal stageplaatsen. De vraag overtreft het aanbod een beetje. Dat zorgt ervoor dat de studenten die nog zeven jaar doen, waaronder ik, een halfjaar op buitenlandse stage mogen, terwijl dat normaal beperkt wordt tot drie maanden. We konden drie maanden via de faculteit en drie maanden op eigen voorstel naar het buitenland.” Hanna regelt haar stage in Shanghai op eigen initiatief. De stage in Bochum reddert ze via de faculteit. 

Ze ervaart het leven in Shanghai als stagiaire anders dan toen ze er woonde. “Als kind was mijn leven hier een paradijs. Ik mocht altijd spelen, want ook leren was spelen. Nu ik hier ben om te werken, valt het me op wat voor harde werkers Chinezen zijn. Volgens de Belgische wetgeving moet je als stagiair een opting out-akkoord tekenen voor een werkweek van zestig uur. Dat geldt hier niet. Tijdens mijn eerste stagedag vertrok ik om zes uur ’s morgens en kwam thuis om tien na zeven ’s avonds met een middagpauze van een kwartier. Je werkt gemakkelijk twaalf uur per dag, maar dat is hier overal de regel. En dat is wat dit land zo enorm vooruithelpt. Ik zoek de harde werker in de Chinese helft van mezelf en dan lukt dat wel. Dit soort van werken ga ik nergens anders leren dan hier.” 

Info: Voor meer informatie over VLIS, bezoek http://www.vlis.be/nl/.

Andere interessante adressen in China? http://www.viw.be/nl/landenfiche/china