Lisa Mostin

Zingend op reis

“Thuis is waar mijn koffer staat’’: dat is de houding waarmee de jonge, befaamde sopraan Lisa Mostin de wereld verovert. Ze zingt de hoogst haalbare rollen uit het operarepertoire. Van Stuttgart tot Ramallah en van Amsterdam tot aan de wereldberoemde opera in Berlijn. Er zijn weinig Europese steden waar Lisa haar stem niet heeft doen laten gelden. Het podium voelt als een plek waar ze vrijuit kan experimenteren en steeds dichter bij haar kern komt. “De muziek door je lichaam laten stromen is een goddelijke ervaring’’, aldus het zangtalent. Voor dat gevoel is Lisa bereid veel op te offeren. Zelfs als dat betekent dat ze geregeld een wisselende thuisbasis heeft.

De geboren Wilrijkse begon haar studie aan het conservatorium in Maastricht, maar veroverde daarna algauw de rest van Europa. Mostin: “Het is in elk land even wennen, met name door de taal. Als je denkt dat het bestellen van je avondeten in een andere taal lastig is, probeer dan maar eens een Italiaans muziekstuk vol mythologische referenties te ontcijferen.’’ Maar juist de inspanningen die horen bij het leren van een ambacht, vindt Lisa prachtig. Van het kinderkoor op de plaatselijke katholieke school, schopte ze het na jaren hard werken tot ‘Koningin van de Nacht' in de wereldberoemde Deutsche Oper van Berlijn. Verder is de Vlaamse deze zomer te bewonderen op de rode loper van een internationaal filmfestival, vanwege haar rol als operazangeres in ‘The Barefoot Emperor'.

Herbronnen in jezelf

Op het eerste gezicht een chic bestaan, maar Lisa heeft als geen ander ondervonden dat je bereid moet zijn veel op te offeren. “Natuurlijk leer ik de mooiste plekken ter wereld kennen. Maar als je ‘s avonds laat terugkomt in een muffe hotelkamer van een onbekende stad, dan voel je je soms best eenzaam.” Gelukkig is muziek zo’n grote, allesvervullende liefde voor de Vlaamse; daar heeft ze geen traditioneel huwelijk voor nodig. Ze is iemand die hunkert naar een bepaalde mate van eenzaamheid. “Je moet in staat zijn het centrum in jezelf te vinden, om te kunnen herbronnen. Anders hou je al die beweging niet vol. Reizen werkt op een bepaalde manier ontwrichtend, omdat je altijd een deel van jezelf op moet geven.’’

Na jaren van internationale omzwervingen, besloot Lisa vorig jaar een studio in België te kopen. Het leek haar fijn om een thuisbasis te hebben. Maar de ironie wil dat ze er sinds de koop zelden heeft geslapen. Toch is het voor haar belangrijk om af en toe terug te keren naar haar thuisland. “Op mijn eenentwintigste heb ik mijn ouders verloren. Door de straten slenteren waar ik met hen tijd heb doorgebracht, is mijn manier om mijn familie toch nog dichtbij te voelen. Ook heb ik op reis altijd twee kaarsjes mee, die ik waar dan ook ter wereld aansteek. Die lichtpuntjes symboliseren mijn ouders.’’

Zelfontplooiing ‘on the road'

De zangeres probeert zich in elk land open te stellen om iets te leren, wat haar verder brengt in haar persoonlijke en artistieke ontwikkeling. “Ik heb geleerd hoe belangrijk het is om elke cultuur met een open blik tegemoet te treden. Duitsland heeft mij bijvoorbeeld positief verrast. Aan het begin van mijn carrière ben ik daar liefdevol opgenomen. Dat ik nu prachtige rollen mag vertolken, heb ik deels te danken aan de mensen in Saksen, die destijds in mij hebben geloofd.” Ook over Wenen spreekt Lisa vol lof. Ze kwam daar in contact met de Hongaarse zangeres Sylvia Geszty. “Zij heeft me begeleid bij het zingen van ‘Der Hölle Rache' van Mozart. Een muziekstuk dat de hoogste tonen bevat die een mens kan produceren. Toen we afscheid namen, gaf ze me een paar schoenen cadeau. Die had ze tijdens belangrijke optredens zelf gedragen. In deze prachtige lakschoenen heb ik vervolgens auditie gedaan voor de Deutsche Oper in Berlijn. Mijn stem was die dag allesbehalve in topvorm, maar de aanmoediging van Sylvia heeft mij er doorheen gesleept.’’

Ontmoetingen in Italië zijn eveneens bepalend geweest voor Lisa's ontwikkeling. Als Belgische uit een Vlaams-katholiek gezin, groeide ze op met een zekere mate van geremdheid. Iets waar ze zich tussen de Italianen in Firenze meer bewust van werd. De Vlaamse ziet het podium als een plek waar ze kan experimenteren met wie ze is. “Ik voel me minder kwetsbaar dan in het echte leven, omdat ik me achter een personage kan verschuilen.'' Jezelf uiten door middel van muziek, is volgens de zangeres een prachtige vorm van zelfontplooiing. ‘‘Zingen is mijn manier om mezelf te genezen. ‘Zet eens een mooi muziekstuk op, of bezoek een opera’, denk ik zodra ik mensen om mij heen hoor zeuren. We zijn zo bevoorrecht in vergelijking met andere plekken ter wereld. Onze problemen zijn vaak relatief.’’

De wereld voor en na Jeruzalem

Een van Lisa's meest bijzondere ervaringen was het zingen voor Palestijnen in Jeruzalem en Ramallah. Door de checkpoints in Palestina is toegang tot klassieke muziek niet voor iedereen vanzelfsprekend. Om de nieuwe afdeling van het conservatorium in oud-Jeruzalem nieuw leven in te blazen, werd in 2015 een wereldwijd concours georganiseerd voor jonge componisten. Een 19-jarige Syrisch-Palestijnse vluchteling kwam als winnaar uit de bus, en Lisa werd samen met een cellist en pianist uitgenodigd om zijn stuk te vertolken. Dit was voor haar een van de meest intense ervaringen uit haar carrière. “Ondanks mijn geschoktheid over de situatie in het gebied, heb ik mijn uiterste best gedaan om bezoekers een mooi moment te laten beleven. Ik ben de wereld na Jeruzalem echt anders gaan zien. Veel mensen die ons concert wilden bezoeken, werden bij de checkpoints tegengehouden. Dat was ongelooflijk triest om te zien.” Lisa realiseert zich na deze reis nog meer dat veel van de zaken, die we in de 'eerste wereld' als problemen betitelen, relatief zijn. “We vallen makkelijk in een slachtofferrol, maar in Jeruzalem moeten mensen met zoveel frustratie leven. Er zijn zoveel prachtige intenties, maar men ervaart een enorme tegenwerking.’’

De Vlaamse voelt zich bevoorrecht dat ze dankzij haar beroep zoveel wereldse bewustwording ontwikkelt en dat het haar op bijzondere plekken brengt. Ook het bezoek aan het woonhuis van Mozart in Salzburg (Oostenrijk) heeft diepe indruk op haar gemaakt. ‘‘Volgens de Dalai Lama heeft dit gebied een van de meest heilige vibraties op aarde. Toen ik daar in de bergen wandelde, voelde ik me zo intens gelukkig. Hetzelfde magische gevoel had ze op het Kroatische eiland Brijuni, ooit het privébezit van de Joegoslavische president Tito. “Na het optreden met Oscar-winnende actrice Vanessa Redgrave bezochten we een plaatselijk historisch museum en ik herinner me een bizarre collectie van opgezette exotische dieren. Als zangeres kom je op de meest gekke plekken terecht.’’

Ondanks de vele hoogtepunten die het zangtalent meemaakte, waardeert ze ook de moeilijkere periodes. “Ik ben dankbaar voor alles wat er op mijn pad komt. Je kunt twee mensen hetzelfde parcours laten lopen. De één houdt het wel vol, terwijl de ander stopt. Dat komt puur en alleen door een verschil in perceptie. Dat probeer ik voor ogen te houden als ik er even doorheen zit tijdens een drukke periode. Ook een bezoekje aan België helpt me altijd om bij te tanken. Even centreren en dan weer door. Ik voel me soms net een boemerang met een anker eraan.’’

Tekst: Anna Swagerman