Detachering of expatriatie versus lokaal contract

Of je (in samenspraak met je werkgever) kiest voor een detachering of expatriatie dan wel voor een lokale tewerkstelling in het buitenland, hangt van een heel aantal factoren af.
Is het land van bestemming een lidstaat van de Europese Economische Ruimte (EER) of een land waarmee België een sociale zekerheidsverdrag gesloten heeft (verdragsland), buiten de EER? In dat geval kan men zowel kiezen voor een detachering – met blijvende onderwerping aan het Belgische sociale zekerheidsstelsel – als voor een lokale tewerkstelling. Wanneer je op buitenlandse opdracht gaat naar een land buiten de EER waarmee België geen verdrag inzake sociale zekerheid gesloten heeft, behoort een detachering niet tot de mogelijkheden en moet men een lokale tewerkstelling opzetten.

Een tweede bepalende factor is de duur van de buitenlandse opdracht. De gemiddelde maximale detacheringstermijn vanuit een sociaal zekerheidsperspectief bedraagt vijf jaar. Nadien kan men nog steeds gedetacheerd blijven maar zal men niet langer onderworpen kunnen blijven aan het sociale zekerheidsstelsel van het thuisland. Bijgevolg is het voor buitenlandse opdrachten voor een lange periode eenvoudiger om onmiddellijk op basis van een lokaal contract aan de slag te gaan. Logischerwijs is het voor buitenlandse opdrachten voor een beperkte duur, indien mogelijk, voordeliger om een detachering op te zetten omdat  je dan onderworpen kan blijven aan het Belgische sociale zekerheidsstelsel en de arbeidsrelatie met de werkgever blijft bestaan zodat je bij je terugkeer geen bijkomende formaliteiten meer moet vervullen.

Een derde belangrijke factor die de keuze tussen een detachering en een lokaal contract beïnvloedt, is het kader waarbinnen de buitenlandse opdracht plaatsvindt. Internationale organisaties zenden hun werknemers vaak opeenvolgend uit naar vestigingen van de groep in verschillende landen, telkens voor een korte periode (projectgericht locatiehoppen). In dergelijke gevallen behoort een detachering niet tot de mogelijkheden aangezien je niet na elke opdracht terugkeert naar je thuisland en een doordetachering (van de ene vestiging naar de andere terwijl men onderworpen blijft aan het sociale zekerheidsstelsel van het thuisland) niet mogelijk is.

Tot slot kunnen ook de loon- en arbeidsvoorwaarden een belangrijke rol spelen bij je keuze. Rekening houdend met de allesomvattende Belgische wetgeving, zullen de loon- en arbeidsvoorwaarden hier in vele gevallen voordeliger zijn. Indien men opteert voor een lokale tewerkstelling in het buitenland, spelen enkel de lokale nationale loon- en arbeidsvoorwaarden een rol. In veel landen maakt men wel gebruik van een minimuminkomensgrens voor het aanvragen van een arbeidskaart die vaak relatief hoog ligt en hierdoor worden lokale nationale loonvoorwaarden automatisch gerespecteerd.

Grensarbeid

Je bent een grensarbeider wanneer je in één land woont en in een ander land, meestal een buurland, werkt. Je steekt dus dagelijks of wekelijks de grens over om te gaan werken en keert daarna terug naar je land en eventueel gezin.
In het verleden waren er voor grensarbeiders bepaalde fiscale faciliteiten voorzien waardoor zij hun belastingen in hun woonstaat en niet in hun werkstaat betaalden, maar deze regimes zijn één voor één uitgedoofd (vanaf 2003 met Nederland, vanaf 2004 met Duitsland en een uitdoofscenario met Frankrijk).

De regelgeving in één land is niet altijd gelijk aan die in een buurland. Men moet het statuut van ‘grensarbeider’ vanuit twee invalshoeken bekijken: die van de sociale zekerheid en die van de fiscaliteit. Die twee begrippen staan totaal los van elkaar; men kan dan ook als grensarbeider worden beschouwd voor de sociale zekerheid maar niet voor de fiscaliteit.

Voor de sociale zekerheid verstaat men onder grensarbeider: ‘iedere werknemer of zelfstandige die zijn beroepswerkzaamheden uitoefent op het grondgebied van één Lidstaat en woont op het grondgebied van een andere Lidstaat, waarheen hij in beginsel dagelijks of tenminste eenmaal per week terugkeert’. Voor de fiscaliteit varieert het begrip ‘grensarbeider’ naargelang van de geldende bilaterale fiscale overeenkomsten.

Het arbeidsrecht is van toepassing in het land waarin men werkt: de regels die gelden op vlak van arbeidsovereenkomsten, verlofdagen, ontslagen, enz., worden daar dus bepaald.

Pendelmigratie

Het hele expatgebeuren is onderhevig aan een sterke evolutie. Doorheen de jaren is de duur sterk ingekort en dankzij moderne communicatiemiddelen en goedkopere vliegreizen wordt een permanente aanwezigheid in het buitenland minder noodzakelijk. Daarnaast ontstaat er wat we gemakshalve ‘pendelmigratie’ noemen. Men pendelt vaker en sneller internationaal dankzij de hogesnelheidstreinverbindingen en goedkopere vluchten. Deze migratievorm omvat professionelen die op maandag de trein of het vliegtuig nemen naar hun werkbestemming en op vrijdag terugkeren.

Vooral binnen Europa wordt zo gependeld: naar Londen, Parijs, maar ook naar Praag en andere Centraal-Europese steden. Zelfs het Midden-Oosten is haalbaar op die manier. Het laat koppels ook toe om elk afzonderlijk hun professionele loopbaan te boetseren. Gedurende de week hebben de partners een lat-relatie en in het weekend zijn ze samen.