Overslaan en naar de inhoud gaan
x

Europese banken, Europese fiscus

Het recht van de Europese Unie is complex en tegelijk alomtegenwoordig voor wie in EU-buitenland woont. In politieke kringen wordt veel gepraat over de Europese bankenunie en de fiscale eenmaking. Wat betekent dit in de praktijk?

SEPA en IBAN: betaalunie en mijn bankrekening

Het letterwoord SEPA staat voor Single Euro Payments Area, in het Nederlands spreken we over het Gemeenschappelijke Eurobetalingsgebied. De bedoeling is dat buitenlandse en binnenlandse betalingen binnen de SEPA-landen op precies dezelfde manier worden uitgevoerd en behandeld. Het gaat om 33 landen, waaronder de 28 landen van de Europese Unie en bovendien Ijsland, Liechtenstein, Monaco, Noorwegen en Zwitserland. Het Eurobetalingsgebied strekt zich dus niet alleen uit over de 17 eurolanden maar is veel ruimer.

Wie vaak buitenlandse betalingen doet, kent de IBAN wellicht al lang. Het gaat over het "internationale rekeningnummer" dat vroeger gebruikt werd voor overschrijvingen naar het buitenland en nu voor alle bankoverschrijvingen. De IBAN bestaat uit een landcode, bijvoorbeeld BE voor België, ES voor Spanje of NL voor Nederland, vervolgens de code van uw bank en tenslotte uw oude nationale rekeningnummer. De cijfers kunnen wel anders gegroepeerd staan dan vroeger. Voor België en alle landen met de euromunt, bestaat de betaalunie al sinds 1 februari 2014. De landen waar de euro niet de officiële munt is, hebben meer tijd, tot 31 oktober 2016, om de nodige aanpassingen uit te voeren in hun banksysteem..

U woont in EU-buitenland en hebt nog steeds een Belgische rekening om uw Belgische betalingen vlotter te kunnen regelen? Nu is dat steeds minder nodig, overschrijvingen naar België kunt u in principe evengoed verrichten vanop uw buitenlandse bankrekening. Voor alle overschrijvingen, binnen- of buitenlands, moet de bank dezelfde kosten aanrekenen en de verrichtingen binnen dezelfde termijn uitvoeren, namelijk 1 werkdag.

De Europese incasso, in België domiciliëring, moet nu ook overal volgens dezelfde regels gebeuren. In de praktijk hebben zowel de consument als het bedrijf dat het bedrag int, de controle over het proces, en veel minder de banken. Er bestaan eengemaakte regels in heel het SEPA-gebied over de termijn en de manier om een foute incasso te annuleren, precies dezelfde voor binnenlands en buitenlands betalingsverkeer.

Ook betaalkaarten werken nu in principe allemaal volgens hetzelfde systeem. Alle betalingen met eender welke kaart, zowel krediet- als debetkaart, moeten nu volgens de nieuwe regelgeving met een chip en PIN-code gebeuren.

Pensioenplan: praktische hindernissen

Alles lijkt dus prima geregeld, Europa is mijn huis, bankverrichtingen tussen de eurolanden werken nu precies hetzelfde als in het binnenland… of toch niet? Zoals altijd is de theorie mooier dan de praktijk. Laatst hebben we de hindernissen nog eens aan de lijve ondervonden in Spanje. Toen een Belgische cliënt zijn Spaanse pensioenplan naar een Belgische bank wou overhevelen, bleek de bankenunie nog in haar kinderschoenen te staan. Onmogelijk, vertelde de kantoordirecteur, het pensioenplan moet in Spanje blijven. Nogal onhandig voor een Vlaamse remigrant die zijn Spaanse bankrekening afsluit, maar zijn pensioenplan niet kan meenemen naar België. Dus als puntje bij paaltje komt, is zeker nog geen sprake van een volledige bankenunie, toch niet voor de Europese burger.

Banken geven informatie aan fiscus

De spaarrichtlijn, bekend en berucht bij veel EU-buitenlanders, was het begin van de verplichte gegevensuitwisseling door de banken. Wie in een ander land van de Europese Unie woont en nog steeds een Belgische bankrekening heeft, herinnert zich misschien dat in 2010 veel is veranderd. Vanaf dat jaar moet de Belgische bank een aantal gegevens doorgeven aan de Belgische fiscus, die de informatie op haar beurt doorsluist naar de fiscus van het woonland. Uiteraard is het raadzaam die Belgische bankrekening en bankproducten dan ook aan te geven in het woonland, want de fiscus is al op de hoogte.

Europese fiscale unie

Zo komen we van de Europese banken bij de fiscale unie terecht. Ook deze is nog ver van volledig, toch is alles de laatste jaren al heel wat veranderd voor expats in EU-buitenland. Vroeger was het vaak zo dat de fiscus zo ver reikte als de landsgrenzen toelieten, maar dat is nu helemaal verleden tijd. België heeft zo lang mogelijk vastgehouden aan zijn traditie van bankdiscretie - geen bankgeheim! - maar in 2010 was het dan toch zover: de bankgegevens van niet-fiscaal ingezetenen (met domicilie in het buitenland) worden vanaf dan doorgegeven aan de fiscus van het woonland, via de Belgische belastingdienst. Dit was het gevolg van de Europese richtlijn 2003/48/CE, kortom de Spaarrichtlijn. Sindsdien werd steeds meer informatie over bankrekeningen, interesten, bankproducten en inkomsten doorgegeven binnen de Europese Unie. De richtlijn 2011/16/UE over fiscale samenwerking en gezamenlijke strijd tegen fiscale fraude, versterkt de gegevensuitwisseling. Coördinatie tussen de belastingdiensten wordt beschouwd als een wapen om witwassen van geld en zodoende financiering van terrorisme en georganiseerde misdaad tegen te gaan, een politiek argument dat sinds 9/11 doeltreffend werkt om tegenstrubbelende landen toch op het rechte pad te houden...

En meer gegevensuitwisseling…

Niet alleen de fiscus maar ook andere overheidsdiensten wisselen gegevens uit met het Europese buitenland. Sociale zekerheid, vastgoedregisters, verkeersdiensten (boetes): langzaam maar zeker komt een Europees informatienetwerk op gang tussen de verschillende landen. Voor de EU-buitenlander is het even wennen, maar van het grootste belang rekening te houden met de voor- en nadelen van deze samenwerking. Enerzijds moeten administratieve en fiscale verplichtingen navenant vervuld worden, anderzijds wordt alles transparanter en wellicht duidelijker dan vroeger… dat zal de toekomst uitwijzen.

 

Juan Costa. Advocaat in Spanje

Kristien Lesage. Beëdigd vertaler-tolk, postgraduaat Europese Studies

www.costalesage.com