Overslaan en naar de inhoud gaan
x
Solar zonder grenzen

Kristof Dom en Solar Zonder Grenzen tonen Togo de weg naar (betaalbaar) licht

Kristof Dom (39) transformeert het lichtproject van de Vlaamse organisatie Solar Zonder Grenzen in Togo stilaan om tot een ware onderneming. “We bieden betaalbaar licht aan de allerarmsten van de samenleving, maar wel met een economische logica erachter”, legt Kristof uit. Hij zette zijn carrière in de financiële sector even op pauze om dit langetermijnproject in Togo economisch gezond te maken.

Als vrijwilliger in Togo kreeg Kristof het voorbije half jaar de voldoening die hij voordien in zijn carrière begon te missen. Hij hielp heel wat Togolezen aan betaalbaar licht door het project van Solar Zonder Grenzen in Togo te coördineren. “Ideaal zou zijn als we tegen het einde van het jaar een Afrikaan of Afrikaanse aan het hoofd van het bedrijf kunnen zetten en we zelf alles van België uit kunnen opvolgen”, legt Kristof uit.

Het project
“In mijn zoektocht naar een passende vrijwilligerspost in het buitenland kwam ik bij Solar Zonder Grenzen terecht. Gezien mijn ervaring in de financiële sector leek het hen interessant als ik bij het project in Togo het lokale management zou begeleiden. Ik zou de Togolese werknemers aanleren hoe ze met alle wettelijke vereisten in orde moeten zijn zoals belastingen en loonadministratie.”

“Ik heb altijd een uitgesproken mening gehad over veel goedbedoelde ngo's. Vaak spelen ze in op noden die ze zelf vaststelden, maar waarin ze de lokale bevolking weinig consulteerden. Bijgevolg heeft dat project dan weinig draagvlak in de dorpen. Dit project van Solar Zonder Grenzen sprak me wel aan, omdat het inspeelt op noden die de plaatselijke bevolking ons aangaf. We verhuren lampen aan de armere rurale bevolking die voor hun verlichting, ondanks het gebrek aan financiële middelen, telkens voor een dure oplossing moeten kiezen. Door hen een oplossing te bieden die ze echt nodig hebben, zijn we ervan overtuigd dat het project een toekomst op lange termijn heeft. Toen ik begin dit jaar aankwam in Togo was ik de zesde werkkracht. Intussen zijn we met 35, buiten mezelf allemaal Togolezen. Zowel de productie, de installatie, het beheer van zonnekiosken en de verdeling van de lampen gebeurt in Togo."

Ecologisch
“Het project is bewust ecologisch, wat voor de Togolezen niet het belangrijkste argument is, maar waar ze zelf ook bij winnen en waar Westerse investeerders belang aan hechten. De lampen bestaan uit de schil van de kalebas - een gewas dat niet eetbaar is maar wel overal in Togo groeit - en een in samenwerking met vrijwilligers in Timelab ontwikkeld lichtsysteem. Onze werknemers in Togo solderen alle componenten en plaatsen ze in de kalebas.”

“De batterij van de lamp is via een speciale kabel oplaadbaar met zonne-energie. Solar Zonder Grenzen installeert zonnekiosken in dorpen die ze selecteren op bepaalde criteria. Zo moeten de dorpen, om een rendabele kiosk te kunnen opereren, bijvoorbeeld meer dan tien kilometer van het elektriciteitsnet verwijderd zijn en minstens 500 inwoners hebben met meer dan 300 gsm's. Aan de zonnepanelen kan de plaatselijke bevolking lampen en gsm's opladen, want bijna iedereen heeft er één of meerdere gsm's.”

Betaalbaar
“Om het systeem betaalbaar te maken voor de rurale bevolking én het rendabel te maken op termijn, ontwikkelden we een verhuursysteem op lange termijn. Een groot deel van de Togolese bevolking heeft niet de middelen, noch de reflex om geld te sparen. Als het systeem dus te veel in één keer kost, zou niemand ervoor kiezen. Ook al is het op lange termijn voordeliger dan de alternatieven. We bieden tien jaar garantie bij de verhuur en verzamelen de huur die we innen om de installaties op termijn te kunnen herstellen of vervangen.”

“We vragen vooraf de huur voor een maand en klanten hebben de optie om eventueel een maand over te slaan. Een lamp kost de klant vijfhonderd Franc CFA per maand, dat is 75 eurocent. Daarvoor mogen ze hun lamp tien keer opladen in die maand. Een volledig opgeladen lamp geeft twaalf uur licht om bij te koken of voor kinderen om hun huiswerk aan te maken. Een extra oplaadbeurt kost hen vijftig Franc CFA. “

Zelfbedruipend
“Omdat de meeste Togolezen gsm's hebben en ze die ook tegen betaling kunnen opladen bij onze zonnekiosken, die we in beheer laten van een lokale kleine zelfstandige, maken we de zonnepanelen betaalbaar. Een groot aantal installaties zou de kostprijs per stuk moeten verlagen. Voorlopig zitten we aan iets meer dan honderd installaties, volgens onze berekeningen is het systeem vanaf 450 installaties zelfbedruipend. Met de installaties die we nu hebben, kunnen we al wel aan geïnteresseerde investeerders het opzet en het potentieel van het project tonen.”

Alternatieve lichtbronnen
“Het hele jaar door wordt het om half zeven 's avonds donker in Togo. Een alternatieve lichtbron voor Togolezen is de Chinese zaklamp en de petroleumlamp. De petroleumlamp geeft eerst en vooral heel ongezonde dampen af. Daarnaast betalen ze 2.000 Franc CFA aan petroleum om een petroleumlamp zo lang te laten branden als de tien oplaadbeurten van onze lamp. Batterijen voor een Chinese zaklamp kosten 1.700 Franc CFA per maand en die lamp gaat gemiddeld maar vier maanden mee, dan moeten ze al een nieuwe kopen. Op de lamp die wij verhuren is tien jaar garantie.”

Togolese werknemers
“Wij werken met werknemers, een directeur, enkele mensen met management functies, kortom een heel organigram aan mensen die moeten coördineren en mensen die moeten uitvoeren. Iedereen bij ons weet dat we om zeven uur 's ochtends beginnen. Het cliché zegt dat Afrikanen heel ongepland door het leven gaan, maar de mensen die bij ons werken zijn heel correct, op hen kan je rekenen.”

“Ik nam recent nog werknemers met een universitair diploma aan. Zij redeneren op een heel Westerse manier, pakken alles heel georganiseerd aan. Sommige van onze werknemers zitten de hele dag op de baan om zonnepanelen te installeren. Je kan hen niet controleren, maar die werknemers zijn zo gemotiveerd dat dat ook niet nodig is. Zonder job hebben ze immers geen inkomen. Ik vraag hen twee installaties te doen per dag en ze stelden mij zelfs al uit zichzelf voor om er drie te doen. Ik laat hun zelf hun werkschema regelen, maar ik vind het ook belangrijk dat ze een evenwicht zoeken en zich niet opbranden. Dat zou niet rendabel zijn op lange termijn.”

Privacy
“Ik heb twee filmploegen over de vloer gekregen in Togo en ze vroegen me allebei wat ik er miste. Op die vraag kon ik echt geen antwoord geven. Ik had er niet veel, maar toch alles wat ik nodig had: een eigen kamer en badkamer, internettoegang, er werd voor mij gekookt en gewassen ook al vroeg ik er niet om.”

“Toch merkte ik na lange tijd dat ik stilte en privacy begon te missen. Omdat we een huis met verschillende mensen delen, en er altijd lawaai is buiten. Togolezen leven buiten: ze roepen, lachen. Een vrachtwagen dendert voorbij en claxonneert aanhoudend, of een kerk in de buurt heeft een dienst, een motor die voorbij komt, er is altijd wel lawaai van iets.”

“Nu ik een paar weken in België was voor vakantie, merkte ik ook hoe we alles vanzelfsprekend vinden wat het eigenlijk niet is. In Togo hebben we gemiddeld 22 uur per dag elektriciteit, maar sommige dagen is er zeven uur lang geen elektriciteit. Douchegel is er schaars en veel Westerse producten zijn er vooral naar lokale normen heel duur. Toch is Kpalimé, de stad waar we ons eerste kantoor hebben opgezet, door de vele ngo's daar een vrij internationale omgeving.”

Kristof is net weer naar Togo vertrokken met voorlopig een enkele vlucht. Zijn terugvlucht zal afhangen van hoe snel hij een lokale werkkracht vindt om zijn plek over te nemen.

Wil je Kristof en Solar Zonder Grenzen helpen? Zij zijn nog steeds op zoek naar investeerders voor dit lichtgevende project in Togo.

Meer info
http://solarzondergrenzen.be/steun-ons/