Overslaan en naar de inhoud gaan
x
Lut Van Gorp

Lut Van Gorp: Artsen zonder Vakantie-vrijwilliger in Burkina Faso

Lut Van Gorp (53) uit Oud-Turnhout was van maandag 4 tot vrijdag 15 maart op gynaecologische missie in Burkina Faso voor Artsen Zonder Vakantie. Een tamelijk onbekende organisatie, die jaarlijks toch zo’n 600 artsen en verpleegkundigen, met de nodige geneesmiddelen én apparatuur, uitzendt naar Afrika. En die doen dat allemaal op vrijwillige basis, tijdens hun vakanties. Met de recente ‘Week van de Vrijwilliger’ (zaterdag 2 tot zondag 10 maart) in het achterhoofd, willen wij deze organisatie dan ook graag in de kijker zetten aan de hand van Luts persoonlijke getuigenis.

Levenslange droom

In het dagelijkse leven werkt Lut Van Gorp als docente in een verpleegkundeschool in Turnhout en één dag per week als operatieverpleegkundige in een privéziekenhuis voor reconstructieve ingrepen. Daarvoor bouwde ze jarenlange ervaring op in het consulteren en assisteren bij gynaecologische operaties. “Mensen helpen en dan het liefst in een ontwikkelingsland, is altijd al mijn droom geweest. Daarom studeerde ik ook verpleegkunde. Maar met een echtgenoot en al snel twee kinderen, kon ik natuurlijk niet zomaar vertrekken. In dat opzicht zijn de missies van Artsen Zonder Vakantie ideaal. Die duren maar twee à drie weken, waardoor je ze perfect kan combineren met je gezin en je job.” Zodra de kinderen het huis uit waren, werd ze dan ook meteen vrijwilliger bij Artsen Zonder Vakantie. In augustus 2011 ging ze voor het eerst op gynaecologische missie naar het dorpje Nyantende in Congo. En van maandag 4 maart tot vrijdag 15 maart laatstleden breidde ze daar een vervolg aan in het dorpje Orodara in Burkina Faso.

Medische noodtoestand

"Het meest schrijnende probleem is het tekort aan personeel. In de eerste plaats aan artsen en dan vooral aan specialisten. De weinige dokters hier krijgen immers maar een basisopleiding mee en weten niet hoe zware chirurgische ingrepen, zoals het wegnemen van een met een tumor geïnfecteerde baarmoeder of het innaaien van een uitgezakte baarmoeder, uit te voeren. Maar ook aan verpleegkundigen en poetsvrouwen is er een groot tekort. "Die laatsten zijn al blij als ze de operatiezaal proper kunnen houden. Voor de patiëntzalen en andere afdelingen hebben ze amper tijd, met als gevolg dat de hygiëne zeer slecht is.” "Een ander groot probleem is de gebrekkige uitrusting. Van matrassen, lakens en vuilnisemmers tot onderzoekstafels, echotoestellen en medicatie, nergens is er geld voor. En al brengen wij met Artsen Zonder Vakantie het nodige materiaal mee, dan ontbreekt het hun vaak aan de kennis om dit te gebruiken. Al moet wel gezegd dat, zeker in Orodara, de organisatie in het ziekenhuis chaotisch is. Zo hebben ze hier een elektronische weegschaal maar geen batterijen of hebben ze degelijke scharen maar geen slijpsteen om ze scherp te houden.” "En last but not least, wacht de bevolking als gevolg van hun armoede zo lang om naar ziekenhuis te komen, dat het soms bijna te laat is."

Instruerende functie

De belangrijkste taak van een Artsen Zonder Vakantie-team op het terrein is zonder twijfel het opleiden van het lokaal personeel. "Want alleen op die manier kan kennis écht genezen. Zo leert onze gynaecoloog de artsen aan hoe de juiste diagnose te stellen tijdens de consultatie. Om alzo tot de juiste behandeling te komen en onnodige operaties te vermijden. Verder leert hij hen werken met het echotoestel en bovenal chirurgische ingrepen uit te voeren. Onze vroedman is druk bezig met het bijbrengen van hygiëne op de kraamafdeling en het aanleren van technieken om complicaties tijdens de bevalling te voorkomen." "Ikzelf heb mijn handen vol met de hygiëne in het algemeen. Eerst en vooral zorg ik ervoor dat het operatiekwartier hygiënisch in orde is. Voor de operatie stel ik samen met de arts de operatiedozen samen en zorg ik dat alle instrumenten gesteriliseerd zijn. Daarna overloop ik, samen met de lokale verpleegkundigen, het operatieprogramma, zodat alle instrumenten tijdig opnieuw gesteriliseerd kunnen worden, en kijken we samen de patiënten na. Tijdens de operatie zelf leer ik mijn collega’s aan hoe daarbij te assisteren. De namen van de instrumenten en de manier van aangeven zijn de belangrijkste aandachtspunten. Na de operatie volg ik, met een Burkinese verpleegkundige aan mijn zijde, de patiënten op en verzorgen we de wonden. Niet evident, gezien de onhygiënische omstandigheden in de zalen (geen stromend water om zich te wassen, etensresten onder het bed, enz.), en de toch wel zeer beperkte uitrusting (kompressen, ontsmettingsmiddel en antibiotica). Daarenboven weten ze niet altijd hoe die basisinstrumenten, zoals wieken en vetverbanden, correct te gebruiken. Dat probeer ik hen dan ook zoveel mogelijk bij te brengen.”

Erbarmelijke levensomstandigheden

"Hoewel ik avontuurlijk aangelegd ben en al heel wat heb gezien in mijn leven, is het toch telkens weer een schok om te zien hoe de mensen in Afrika leven. En des te meer in Burkina Faso, één van de armste landen van het continent. De meeste kinderen lopen hier blootsvoets en in vuile, gescheurde kleren rond. En in Bobo of de buitenwijken zelfs regelmatig zonder kleren. De mensen zijn ondervoed en eten haast elke dag hetzelfde: een mäisdeeg/rijst/couscous met een saus van kool. Slechts heel af en toe zit daar ook een stukje vlees in. Sommige kinderen in het ziekenhuis krijgen zelfs maar één maaltijd per dag, terwijl ze juist in volle groei zitten. Als dat je moederhart niet doet bloeden! Niet verwonderlijk is de dood hier dan ook alom aanwezig, niet in het minst in het ziekenhuis. En ik kan je verzekeren dat er niets ergers bestaat dan een doodgeboren baby in de armen van een moeder te moeten leggen. Ook het weinige water is een enorme uitdaging. Een stromende douche nemen is hier ondenkbaar. Je mag al blij zijn als je je haar kunt wassen. Verder valt de elektriciteit regelmatig uit en is het niet evident om te surfen op het Internet. Het is er wel in de hotels, maar is heel langzaam.”

Positieve bevolking

"Ondanks al die kommer en kwel, zie je hier toch veel lachende gezichten. Met een brede glimlach op hun gezicht staan de Burkinese collega's je ’s morgens op te wachten bij het ziekenhuis en geven ze je een stevige handdruk en een schouderklopje, terwijl ze vragen of je goed geslapen hebt. De dag kan dan niet meer stuk. De sfeer in het ziekenhuis is dan ook altijd top, ook al wordt er hier zeer hard gewerkt. Hier zijn geen werkdagen van 9u tot 17u maar werkt men gewoonweg door tot alles gedaan is. Dagen tot 19u zijn geen uitzonderingen. Desondanks loop je er niet gestresseerd bij zoals in België. Regelmatig gaan ze hier even naar buiten om een praatje te maken met collega’s en een goede mop te tappen. En dan kan je ze uitbundig horen lachen, wat zeer aanstekelijk werkt. De dagen vliegen hier dan ook voorbij. Erg leuk is ook dat ze hier heel leergierig zijn. Telkens er een medisch team uit Europa komt, zijn ze heel blij omdat ze dan nieuwe dingen kunnen leren. Elke avond ga ik dan ook met een tevreden gevoel naar huis én met een immens gevoel van bewondering. Want het is echt ongelofelijk wat de verpleegkundigen hier allemaal doen met de weinige middelen die ze hebben. En dat steeds met een goed humeur! Hebben ze niet het juiste toestel of is het defect, dan blijven ze niet bij de pakken zitten maar gaan ze meteen op zoek naar een alternatief. Nooit laten ze de moed zakken!”

Één voor allen, allen voor één

“Wat me altijd zal bijblijven van Burkina Faso, is de solidariteit onder de bevolking. Is er iemand ziek, dan staat de ganse familie klaar om hun ziek familielid te helpen. Ze brengen eten en komen elke dag op bezoek. Soms slapen ze zelfs buiten op het domein van het ziekenhuis, om toch maar bij hun ziek familielid te kunnen zijn! Daar kunnen we, volgens mijn bescheiden mening, allemaal nog iets van leren in België. Want wie staat er bij ons tegenwoordig nog klaar voor zijn ouders, buren of vereenzaamde ouderen? Wat ik verder ook nooit zal vergeten, is de lokale gastvrijheid. Zo nodigde een verpleger ons al na vier dagen uit bij zijn thuis. En van bij aanvang werden we door de plaatselijke bevolking met open armen ontvangen, bijna als goden. Hun vertrouwen in blanke dokters is bijzonder groot. Telkens er een medisch team uit Europa komt, stromen ze in groten getale toe in het ziekenhuis, in de hoop geholpen te worden. Allen zijn ze zeer vriendelijk en willen ze je hand schudden om hun blijdschap te tonen. Die immense bewondering is soms zelfs een beetje gênant, maar niet zo verwonderlijk als je bedenkt dat wij vaak hun enige kans op redding zijn. Pas dan besef je ten volle in wat voor een luxe wij wel niet leven in België. En hoe dankbaar wij wel niet mogen zijn voor alle kansen die wij hier krijgen!”

Meer info:

Wilt u meer weten over Artsen Zonder Vakantie en/of zou u zelf mee op missie willen gaan, surf dan zeker naar hun website: http://www.azv.be/.