Onderworpen blijven aan Belgische sociale zekerheid

De Europese regelgeving bepaalt dat werknemers en zelfstandigen in principe onderworpen zijn aan de sociale zekerheid van één land, met name deze van hun werkstaat. In geval van detachering is hier echter een uitzondering op voorzien, en blijf je onderworpen aan de sociale zekerheid van het uitzendende land, hier dus België.

Uitzending/detachering naar een land van de Europees Economische Ruimte en Zwitserland

Wanneer je wordt uitgezonden naar deze landen, dan is de belangrijkste vraag of je al dan niet je woonplaats overbrengt.

Behoud van woonplaats in België

Voorbeeld: meneer X wordt uitgezonden naar Londen voor 3 maanden en behoudt zijn officiële woonplaats in Gent.

Hij is gedekt door de Europese Ziekteverzekeringskaart (‘EZVK’). Deze kaart vervangt de E111 en dekt de ‘noodzakelijke medische verzorging’ aan de tarieven en voorwaarden van het zorgland. Medisch noodzakelijke verzorging is verzorging die de verzekerde nodig heeft om zijn verblijf op een – vanuit een medisch oogpunt – normale manier te kunnen verderzetten.

Bij onzekerheid over de noodzakelijkheid is het aangewezen je (plaatselijke) ziekenfonds te contacteren. De Europese Ziekteverzekeringskaart wordt gratis afgeleverd door het Belgische ziekenfonds, geldt per individu en voor een bepaalde duur (vaak tot het einde van het kalenderjaar in kwestie). De meereizende gezinsleden moeten over hun eigen EZVK beschikken en zijn onder dezelfde voorwaarden gedekt.

De terugbetaling van de kosten kan op twee manieren gebeuren: ter plaatse bij een lokaal ziekenfonds (aan buitenlandse tarieven) of a posteriori bij het Belgische ziekenfonds (afhankelijk van de hoogte van het bedrag aan Belgische dan wel aan buitenlandse tarieven). In de praktijk is dit vaak afhankelijk van de duur van het verblijf. Bij korte verblijven kan het onmogelijk of onwenselijk zijn om

nog ter plaatse een terugbetaling te regelen. Toon wel altijd je EZVK wanneer je zorg geniet (bij de dokter, in het ziekenhuis, bij de apotheek …). In sommige landen zal een deel of het geheel van de kosten hierdoor rechtstreeks ten laste worden genomen.

Overbrenging van woonplaats naar het land van bestemming

Voorbeeld: meneer X wordt uitgezonden naar Londen voor 2 jaar en brengt officieel zijn woonplaats over.

Hierbij maken we vooreerst een kleine kanttekening met betrekking tot het begrip ‘overbrengen van woonplaats’. Het belangrijkste criterium tot besluiten van overbrenging van woonplaats is voor het Belgische ziekenfonds nog steeds het uitschrijven bij de gemeente uit het Belgische nationaal rijksregister. In deze situatie is meneer X gedekt voor zijn gezondheidszorg onder dezelfde tarieven en voorwaarden als de inwoners van het werkland. Hij vraagt – gratis – een S1 formulier aan bij zijn Belgische ziekenfonds en schrijft zich hiermee in bij het ziekenfonds van het land waar hij woont. In principe ontvangt hij dan, indien toepasselijk, een lokale verzekeringskaart die hij in het woonland kan gebruiken. Het S1 formulier is persoonlijk en meereizende gezinsleden moeten in principe over hun eigen S1 beschikken. Opgelet: of een gezinslid daadwerkelijk kan worden beschouwd als een persoon ten laste, wordt beoordeeld door de wetgeving van het woonland. Terugbetalingen gebeuren door het ziekenfonds van het woonland aan diens voorwaarden en tarieven. Als de gezinsleden in België blijven, dan verandert er voor hen niks.

Uitzending naar een verdragsland

Je kan uiteraard maar genieten van dekking voor gezondheidzorg op basis van een verdrag, als dat verdrag een luik gezondheidszorg bevat.

Tot op heden gaat het om verdragen in de volgende landen:

• Algerije, Australië, Bosnië-Herzegovina, Kosovo, Macedonië, Marokko, Montenegro, Québec, San Marino, Servië, Tunesië en Turkije.

• Opgelet: houd er rekening mee dat niet al deze verdragen ook van toepassing zijn op zelfstandigen!

De algemene regel is dat je er in elk verdrag de exacte bepalingen op moet nalezen, aangezien die kunnen verschillen van verdrag tot verdrag. Dekking voor gezondheidszorg kan bijvoorbeeld beperkt zijn in duur.

De meest recente verdragen zijn vaak gebaseerd op de regels van de EU-verordeningen. Je kan het juiste formulier opvragen voor jezelf en je eventuele gezinsleden bij je Belgische ziekenfonds.

Als het verdrag een luik gezondheidszorg bevat maar je geen dekking geniet of als het verdrag geen luik gezondheidszorg bevat, gelden de regels hieronder.

Uitzending naar een niet-verdragsland

In dit geval kunnen jij en je gezinsleden geen dekking genieten voor gezondheidszorg op grond van een socialezekerheidsverdrag. Interne Belgische wetgeving bepaalt wel dat je recht kan hebben op terugbetaling voor dringende hospitalisatie bij een tijdelijk verblijf in het buitenland. De terugbetaling van je medische kosten gebeurt dan aan Belgische tarieven en voorwaarden. Je moet in principe je Belgische ziekenfonds altijd verwittigen als je besluit om in het buitenland te gaan werken.

Wie werknemer is, informeert best ook even bij zijn werkgever. De meeste werkgevers voorzien in een aanvullende privéverzekering voor hun uitgezonden werknemers. Het wordt sowieso aangeraden een privéverzekering af te sluiten wanneer je naar een land gaat waarmee België geen socialezekerheidsverdrag heeft gesloten (vb. China, Rusland …) of wanneer er wel een verdrag, maar er geen luik gezondheidszorg is (vb. US, India, Canada …). De DIBISS-verzekering (Dienst voor Bijzondere Socialezekerheidsstelsels) kan hier een alternatief bieden. Wie vertrekt als gedetacheerde naar een land zonder verdrag, behoudt het recht om gedurende twee maal zes maanden van de in België geldende sociale zekerheid te genieten, op voorwaarde dat men niet bij de DIBISS is aangesloten.

Dat belet evenwel niet dat ze ook op hun verblijfslocatie sociale bijdragen moeten betalen, afhankelijk van de wetgeving in dat land. En laat dat nu net het grote verschil zijn met een verdragsland, waarbij je hetzelfde voordeel geniet voor langere periodes en dat je sowieso niet hoeft te betalen in dat andere land. Het verdrag vermijdt dus dubbele bijdragebetaling of onderwerping.