Overslaan en naar de inhoud gaan
x
Sarah Vanden Broeck

Op de barricaden in Ierland

De Leuvense Sarah Vanden Broeck was altijd geïntrigeerd door reizen. Op haar drieëntwintigste waagde ze de sprong in het onbekende en startte via een werkvisum een werkjaar in Australië, onwetend dat dit het begin zou betekenen van een nieuw avontuur. De avond voordat ze naar België zou terugkeren, ontmoet Sarah haar Ierse vriend. Hun liefde begint op het eerste gezicht maar moet meteen een lange afstand overbruggen. Na een jaar heen en weer vliegen, emigreert Sarah naar Ierland... Maar niet zonder haar roots én haar overtuigingen mee te nemen. Nu ijvert ze er voor keuzevrijheid, omdat ze als Belgische weet wat dat betekent.

Het is de liefde die Sarah naar Ierland bracht, maar haar keuze om er te blijven is weloverwogen. “In 2008 vertrok ik naar Ierland, maar omdat we zeker wilden zijn dat dit de juiste keuze was, woonden we tussen 2011 en 2013 in België”, vertelt Sarah. Haar Ierse vriend is het niet gewend om een lange autorit verwijderd te zijn van ongerepte natuur en kan niet aarden in België. In Ierland wonen ze in een dorp dichtbij de nog woeste kust. Alle noodzakelijke faciliteiten zijn er in de buurt maar het ligt ver genoeg van de stad af om de rust van de natuur te kunnen ervaren. “België biedt een veel betere en bredere sociale zekerheid aan, maar mijn vriend vond geen job. Hij spreekt geen Nederlands, terwijl mijn Engels wel goed is. Ik heb daarnaast marketing gestudeerd, een studie die je overal kan inzetten, had enkele jaren ervaring op zak en mijn talenkennis was ook een pluspunt”, verklaart Sarah. “Belangrijker nog: in Ierland functioneren we beter als gezin.”

Vlaamse in Ierland​

Na de geboorte van haar dochtertje Coby en zoontje Shay in Ierland wordt het Sarah snel duidelijk dat het niet simpel is om het beste van beide werelden te combineren. Het gemis van de nabijheid van familie vlak na de geboorte is reëel. “In Vlaanderen springen mensen binnen of brengen ze kraamkost na een geboorte, terwijl Ieren afstand houden en enkel op uitnodiging langskomen”, zegt Sarah. “Voor opvang zijn we erg afhankelijk van onze crèche en buren, die af en toe op de kinderen passen. Gelukkig komen mijn ouders regelmatig langs en maken wij ook vaak de oversteek”, vertelt de jonge moeder. De achterban waarop ze thuis beroep zou doen, moet ze op andere manieren vervangen. Maar aan deze alternatieven zit een prijskaartje vast. Zo betaalt het koppel maandelijks achthonderdtachtig euro per kind voor de opvang. “Er gaat bijna een maandloon op aan de crèche. Kinderzorg is niet gesubsidieerd en ook het concept van halftijds werken kent Ierland niet. Daarom blijven vele moeders thuis om voor de kinderen te zorgen, maar zelf ben ik daarvoor niet uit het juiste hout gesneden”, bekent ze.

Sinds 2017 bestaat het vaderschapsverlof in Ierland. Vaders krijgen twee weken verlof aan 230 euro per week. Moederschapsverlof is zes maanden aan 230 euro per week. Daarna kan je als moeder nog drie maanden onbetaald bijnemen.

Feminisme en moederschap 

Het moederschap wakkert Sarahs feministische kant aan. Ze wil dat haar dochter en zoon op gelijke voet staan binnen de Ierse maatschappij en engageert zich politiek om dit te realiseren. “Toen ik zwanger was van mijn dochter ging ik op twaalf weken naar de eerste afspraak in het ziekenhuis en vroeg naar de NIPT-test om Downsyndroom op te sporen. Maar dat wordt niet gedaan omdat abortus illegaal is in Ierland. De enige legale optie bij die diagnose is de zwangerschap verderzetten. Dat was de eerste keer dat ik erbij stilstond dat de abortuswet meer gevolgen heeft dan de illegaliteit van abortus alleen. Het bepaalt ook de zwangerschapszorg. De wet stelt moeder en foetus gelijk. Een abortus is enkel toegestaan wanneer de moeder in levensgevaar verkeert. Dokters hebben aangifteplicht en riskeren, net als hun patiënten, veertien jaar celstraf voor de ingreep”, vertelt Sarah.

De Ierse maatschappij wordt nog steeds geregeerd door een katholiek ethos, wat voelbaar is in de gezondheidszorg en het dagelijkse leven. Sarah en haar vriend zijn het enige ongehuwde koppel binnen hun directe omgeving en hun kinderen zijn niet gedoopt. Dat laatste kan een probleem opleveren voor de schoolcarrière van Sarahs kinderen, omdat het merendeel van de scholen onder het luik van het katholiek onderwijs valt. “De school kan een kind weigeren als het niet gedoopt is, aangezien het geboortecertificaat een van de ingangscriteria is”, licht Sarah toe. Ierland heeft een feitelijke scheiding van kerk en staat, waarbij het onderwijs financieel door de staat georganiseerd wordt maar in de praktijk onder het patroonschap van de kerk valt.

“In België vinden we bepaalde zaken vanzelfsprekend, zoals gesubsidieerde kinderopvang, nationaal georganiseerd openbaar vervoer, quota’s in politiek en directeursfuncties, onafhankelijk onderwijs.” Sarah wil bijdragen aan verandering en sloot zich aan bij de Ierse sociaaldemocratische partij, zelf co-geleid door twee vrouwelijke partijleiders. “Ik zetel in de partijraad als afgevaardigde van onze provincie en moet beslissen of ik me in 2019 als gemeenteraadslid kandidaat stel”, zegt de activiste.

Iers staatsburgerschap

Op haar blog Notes by Snarah documenteert ze haar naturalisatieproces en duidt ze haar politiek beleid. “Ik heb een aanvraag ingediend om de Ierse nationaliteit te verkrijgen. Zo kan ik me verkiesbaar stellen en zelf stemmen. Ierland hield twee jaar geleden een referendum over het homohuwelijk. Toen heeft de jeugd van Ierland, de diaspora die wereldwijd mobiel is, heel erg haar best gedaan om thuis te stemmen. De Yes-campagne behaalde tegen alle verwachtingen in een grote overwinning. Maar ik kon niet stemmen, wat ik vreselijk vond. Mede daarom startte ik mijn naturalisatieproces”, vertelt ze.

Vechten voor gelijke rechten

Mijn feministische aard werd aangewakkerd door de geboorte van mijn dochter.

De abortuswet veranderen, betekent een aanpassing in de grondwet, wat alleen kan via een referendum en stemming. Het ARC (Abortion Rights Campaign) streeft voor vrijheid, gelijkheid en keuze, zowel in Noord- als in Zuid-Ierland. “De slagzin van onze campagne is free, safe, legal. We willen dat de reden voor een abortus vrij staat, de ingreep gebeurt in erkende ziekenhuizen en de procedure legaal is”, legt Sarah uit. “Ik ken verschillende vrouwen die een niet-levensvatbare zwangerschap moesten uitdragen. Sommigen kiezen hier zelf voor, maar vele vrouwen moeten het gedwongen ondergaan ook al zijn ze er mentaal niet toe in staat. Mijn partij ijvert voor keuze over het eigen lichaam en leven.” De psychologische nazorg bij dit soort bevalling en bij postnatale depressies is daarnaast onbestaande binnen de reguliere, geprivatiseerde gezondheidszorg en wordt opgevangen door vrijwillige organisaties. Sarahs partij wil universele gezondheidszorg die gestoeld is op een Europees model en onder de verplichtingen van de staat valt.

Eén voor allen

“Ik zet me politiek in voor mijn kinderen, voor hun educatie, hun gezondheidszorg, voor mijn dochters toekomst, haar recht op lichamelijke autonomie zodat ze dezelfde kansen krijgt als haar broer”, klinkt het strijdvaardig. “Op acht maart, internationale vrouwendag, organiseren we een algemene vrouwenstaking met als actiepunt het referendum.” De campagne, onder het motto Strike 4 Repeal, strijdt voor gelijkheid en keuze.

Deze Vlaamse, met een politieke toekomst in Ierland, is klaar voor verandering.