pensioen

Op pensioen in EU-buitenland

De Europese Unie begon als Economische Gemeenschap en burgers werden eerst en vooral beschermd als werknemers. Nu lijkt het erop dat de meeste emigranten binnen Europa geen werknemers meer zijn, maar wel gepensioneerden. Na hun pensioen beslissen veel Vlamingen de zon op te zoeken, vaak in het zuiden van de Europese Unie. Ook oostelijke EU-landen zoals Hongarije zitten in de lift als bestemming van gepensioneerde Belgen. Tijdens hun loopbaan kiezen deze mensen voor bijvoorbeeld Zuid-Frankrijk, Spanje, Italië, Griekenland of Portugal voor hun vakanties. Vervolgens kopen ze daar een huis en uiteindelijk, na de pensioenleeftijd, valt dan de beslissing om te emigreren, vaak na een periode als overwinteraars. Maar wat met het pensioen?

Exporteerbaarheid van pensioen

Een Belgisch wettelijk pensioen is exporteerbaar naar alle EU-landen en naar Zwitserland, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Exporteerbaarheid betekent dat u het recht hebt op uitbetaling van uw pensioen, zelfs als u in België geen domicilie meer hebt. In sommige gevallen wordt het maandelijkse pensioenbedrag rechtstreeks op een lokale bankrekening gestort vanuit België. Dat is niet altijd mogelijk. Anders komt het pensioen op een Belgische rekening terecht of kan een cheque opgestuurd worden.

Indien u in het buitenland woont, zal de Belgische pensioendienst wel eisen dat u regelmatig een bewijs van leven indient.

Brugpensioen niet exporteerbaar

Het is belangrijk te weten dat niet alle uitkeringen exporteerbaar zijn, zelfs integendeel. De meeste uitkeringen zijn gebonden aan een domicilie. Daarmee bedoelen we dat u in België moet wonen om een Belgische uitkering te ontvangen. Wanneer u het land verlaat, wordt de betaling stopgezet. Dit is het geval met het brugpensioen. Vaak wordt het brugpensioen verward met het ouderdomspensioen, maar het gaat om een andersoortige uitkering. De officiële naam is niet meer "brugpensioen" maar wel "werklozen met bedrijfstoeslag". En net zoals bij andere werkloosheidsuitkeringen, moet u in België verblijven om verder de betaling te ontvangen. (Volledigheidshalve: het kan voor werkzoekenden wel mogelijk zijn een werkloosheidsuitkering voor een termijn van drie maanden tot maximum zes maanden mee te nemen naar EU-buitenland, maar niet langer.)

Voor wie in meer dan één land heeft gewerkt

Dus voor wie in België heeft gewerkt, is het mogelijk het pensioen verder te ontvangen bij emigratie naar een ander land van de Europese Unie, Zwitserland, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Veel Vlamingen In de Wereld bevinden zich echter in een ingewikkeldere situatie.

Wat voor wie in meer dan één land heeft gewerkt?

In elk land wordt uw beroepsloopbaan bijgehouden tot u de pensioenleeftijd bereikt. Indien u minstens één jaar in dat land verzekerd bent geweest, krijgt u daar een ouderdomspensioen uitbetaald vanaf de nationale pensioenleeftijd (voor periodes van minder dan één jaar is het systeem ingewikkelder).

Dus als u bijvoorbeeld in drie landen heeft gewerkt, zult u drie afzonderlijke pensioenen ontvangen.

Hoe wordt het pensioen berekend?

De berekening gebeurt op basis van de periode dat u in elk land beschermd werd door de sociale zekerheid.

En waar vraagt u het pensioen aan?

Indien u gewerkt hebt in het land waar u woont, vraagt u het pensioen aan in uw woonland. Indien u daar nooit hebt gewerkt, moet u uw pensioen aanvragen in het land waar u het laatst hebt gewerkt. U ontvangt dan een zogenaamd P1-document, dat is overzicht van de beslissingen genomen door elk land in verband met uw aanvraag.

Aanvullende pensioenregeling ook exporteerbaar

Ter illustratie een woordje uitleg over het  verzoekschrift 1316/2007 aan de Europese Commissie over (onder meer) aanvullende pensioenrechten. Een Duitser heeft in Duitsland bij Volkswagen gewerkt en woont nu in Portugal. Zoals andere werknemers van Volkswagen, heeft hij recht op een aanvullend pensioen. Maar de aanvullende pensioenregeling eist dat hij een huurcontract voorlegt, om aan te tonen dat hij in Duitsland woont.

De Europese Commissie antwoordt dat het principe van exporteerbaarheid van Verordening 1408/71 alleen bedoeld is voor wettelijke pensioenen. Voor aanvullende pensioenrechten geldt de Richtlijn 98/49/EG, waarbij de Lidstaten volgens artikel 4 verplicht zijn de maatregelen te treffen die nodig zijn voor het behoud van verworven pensioenrechten voor een deelnemer aan een aanvullende pensioenregeling, zodat verhuizing van de ene lidstaat naar de andere geen enkel nadelig gevolg zou mogen hebben voor de deelnemer aan een aanvullende pensioenregeling. Duitsland heeft dat ook effectief gedaan in de Ouderdomswet.

Dus ook aanvullende pensioenregelingen zijn exporteerbaar. De Duitser die in Portugal woont, behoudt het recht op zijn aanvullend pensioen.

De Europese Commissie voegt hier echter aan toe dat niet alle uitkeringen van de sociale zekerheid exporteerbaar zijn. Er zijn zelfs een aantal uitkeringen uitdrukkelijk van de coördinatieregeling uitgezonderd en daarom niet exporteerbaar.

Samenvattend: wettelijke pensioenen zijn exporteerbaar, een aanvullende pensioenregeling ook, maar veel andere uitkeringen - bijvoorbeeld brugpensioen - niet.

Auteurs:

Juan Costa. Advocaat in Spanje

Kristien Lesage. Beëdigd vertaler-tolk, postgraduaat Europese Studies

www.costalesage.com

Aan bovenstaande tekst kunnen geen rechten ontleend worden. De aanwijzingen hebben uitsluitend een algemene voorbeeldfunctie en kunnen niet rechtstreeks toegepast worden. Wij raden ten zeerste aan concrete situaties voor te leggen aan een specialist. Daarom zijn wij niet aansprakelijk voor schade die uit mogelijke verkeerde interpretaties van deze tekst, onjuistheden of onvolledigheid zou kunnen voortvloeien.