Zo vind je werk in Scandinavië

Eerlijk en zonder beloftes. Honderden sollicitaties zonder antwoord, anderhalf jaar wachten op een administratief nummer, of net meteen een voltijds contract via een rekruteringsbureau. Werk vinden in Scandinavië is voor iedereen anders. Wie goed voorbereid vertrekt, staat sterker. Zes Vlamingen vertellen hoe zij het aanpakten.

Hoe kwamen ze er eigenlijk terecht?

Vlamingen belanden via heel verschillende wegen op de Scandinavische arbeidsmarkt. Via een internationaal bedrijf, via de liefde, via studies, of gewoon omdat ze de stap wilden wagen. Anthony Daponte volgde een gestructureerd pad. "Ik ben direct na mijn studies industrieel ingenieur bij Volvo begonnen in Gent. Via hun internationale traineeshipprogramma werkte ik anderhalf jaar op verschillende afdelingen, ook in China en de Verenigde Staten." Na dat traject vestigde hij zich in Göteborg, waar hij vandaag Engineering Architect is. Karlien De Schuyteneer volgde haar toenmalige partner naar Noorwegen en kwam via een gespecialiseerde taalopleiding in contact met een rekruteringsbureau voor zorgpersoneel. "Via hen kreeg ik meteen een voltijds contract aangeboden." Voor wie in de zorgsector wil werken, is Noorwegen dus een reële optie. Al zijn er belangrijke voorwaarden. "Verpleegkunde is een beschermd beroep. Als verpleegster moest ik een Noorse autorisatie hebben die mijn diploma van België goedkeurde. Sommige verpleegkundigen uit het buitenland hebben daar problemen mee en moeten nog een aantal vakken bijstuderen." Jelte Vanvinckenroye leerde zijn Zweedse vriendin kennen via online gamen en besloot te blijven. Hij leerde eerst Zweeds, volgde daarna een master in Business and Economics aan de Universiteit van Uppsala, maar moest via het volwassenonderwijs nog enkele vakken inhalen voor hij toegelaten werd. Inmiddels is hij afgestudeerd en op zoek naar werk.

Werk zoeken: wees voorbereid op een lang proces

Wie denkt dat werk vinden in Scandinavië vanzelf gaat, komt bedrogen uit. Melanie Gavel, vandaag in-house coach bij Electrolux in Stockholm, had al gehoord dat Zweden liever Zweden aanwerven dan buitenlanders, maar onderschatte wat dat in de praktijk betekende. "Ik ben daar naïef in geweest en dacht dat het wel zou meevallen." Na honderden sollicitaties, een jobcoach en veel netwerken vond ze uiteindelijk haar plek. "Ik vergelijk dat met de liefde: het moet de right time, right person zijn. De match moet er zijn van beide kanten. Ik had heel veel geluk." In Finland is de situatie nog uitdagender, volgens sledehondengids Gys Wuyts. "Finland heeft een hoge werkloosheid. Het voelt soms als dweilen met de kraan open. Je hebt, denk ik, nog meer kans om de Lotto te winnen." Kunstenares Carine Van Hee, die op het Noorse eiland Frei woont, ontdekte dat netwerken onmisbaar is. "Jezelf voorstellen, naar conferenties gaan, … Het is veel werk, maar het heeft me geholpen om stap voor stap mijn carrière als kunstenares hier op te bouwen."

De taal: geen luxe, maar een noodzaak

In internationale bedrijven volstaat Engels vaak, maar wie écht wil integreren op de arbeidsmarkt, kan er niet omheen om de lokale taal te leren. "Zweden zijn heel goed in het Engels", zegt Anthony. "Maar in de lunchruimte of tijdens een fika merk je toch dat het een obstakel is als je de taal niet kent. Er zit altijd wat spanning op als het gesprek in het Engels moet. Nu ik Zweeds spreek, merk ik dat mensen veel losser praten." Melanie nuanceert: wie in een grote stad bij een internationaal bedrijf werkt en vrienden heeft die ook expat zijn, kan het prima redden in het Engels. Maar buiten die bubbel wordt het moeilijker. "Voor integratie is het echt belangrijk om Zweeds te kennen, zeker in een kleinere gemeente." Karlien is nog stelliger over Noorwegen: "Het allerbelangrijkste is Noors spreken. Zonder kennis van het Noors krijg je bijna geen werk. Dat is nummer één."

Het persoonsnummer: regel dit voor alles

Wie naar Zweden verhuist, stuit vroeg of laat op het personnummer - een administratief identificatienummer dat je nodig hebt voor bijna alles: een bankrekening openen, een abonnement afsluiten, studeren, werken, …. Jelte ondervond hoe frustrerend het kan zijn als dat nummer er maar niet komt. "Zonder dat nummer kon ik niet beginnen studeren. Het heeft anderhalf jaar geduurd voordat alles in orde was. Pas toen ik een job vond in een hotel, ging het plots heel snel." Zijn tip voor wie naar Zweden wil: "Wees goed voorbereid. Weet hoe je de dingen gaat aanpakken. Als je al werk hebt voor je verhuist, gaat het makkelijk. Als je eerst verhuist en dan nog werk moet zoeken, is het daarentegen heel moeilijk."

Culturele verschillen op de werkvloer

Naast taal en administratie spelen ook culturele verwachtingen een rol - en die zijn soms groter dan je denkt. Anthony, die eerder ook in Amerika en China werkte, zegt het zonder omwegen: "Van de vier landen waar ik heb gewoond en gewerkt, vond ik de Zweedse cultuur eigenlijk de meest verschillende van de Belgische." Karlien wijst op twee concrete punten die nieuwkomers in Noorwegen verrassen. "Stipt zijn is enorm belangrijk. Laatkomen worden beschouwd als een gebrek aan respect voor de tijd van een ander. In België wordt dat meer geaccepteerd." En over ambitie: "Noren zijn redelijk bescheiden. Je mag hier niet te veel opscheppen. Je moet jezelf op andere manieren bewijzen dan met woorden." Gys herkent dat in Finland. "De communicatiestijl is no nonsense, no small talk. Recht voor de raap. Als er een probleem is, word je erop aangesproken." Maar hij waarschuwt ook voor de keerzijde: "Je blijft hier lang 'de buitenlander.' Veel mensen kopen in de supermarkt enkel producten met een Finse vlag erop. Daar moet je tegen kunnen. Je moet dat laten begaan en twee, drie jaar de tijd geven."

Wat betekent dit voor jou?

Werk vinden in Scandinavië lukt, maar het vraagt voorbereiding, geduld en realisme. De taal leren, je administratie op orde hebben voor je vertrekt, en actief netwerken: het zijn geen bijzaken, maar voorwaarden. 

Wil je weten hoe het leven er buiten het werk uitziet: gezin, ouderschapsverlof, integratie en de Scandinavische kijk op samenleven?
Lees dan ook ons derde deel: Leven in het Noorden: meer dan een goede work-lifebalance.